Sách giáo khoa Ngữ văn 6 Tập một

Giải Bài 6 trang 47 SGK Ngữ văn 6

Thực hành tiếng Việt   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong tiếng Việt, ngoài bọn tớ còn có một số đại từ nhân xưng khác cũng thuộc ngôi thứ nhất số nhiều như chúng ta, chúng tôi, bọn mình, chúng tớ,... Có thể dùng một từ nào trong số đó để thay cho bọn tớ trong bản dịch không? Vì sao?
(văn bản: Mây và sóng (Ra-bin-đra-nát Ta-go))

Gợi ý trả lời

Nhắc lại ngữ cảnh: Trong bài thơ *Mây và sóng*, từ bọn tớ là lời của *những người sống trên mây* và *những người sống trong sóng* nói với em bé. Họ đang rủ rê, mời gọi em bé đi chơi cùng họ — tức là em bé KHÔNG nằm trong nhóm "bọn tớ" đó; em bé là người nghe, đứng ngoài nhóm người nói.

Xét từng từ thay thế:

- chúng ta: KHÔNG thể dùng. "Chúng ta" là đại từ ngôi thứ nhất số nhiều *gộp* (bao gồm cả người nói và người nghe). Nếu thay "bọn tớ" bằng "chúng ta" thì hóa ra em bé cũng đã nằm trong nhóm người trên mây / trong sóng rồi — mâu thuẫn với việc họ đang *mời gọi em bé từ bên ngoài*. Sai hẳn về nghĩa.

- chúng tôi, bọn mình: Về nghĩa thì chỉ ngôi thứ nhất số nhiều (không gộp người nghe) nên không sai nghĩa như "chúng ta". Tuy nhiên:
- "chúng tôi" mang sắc thái trang trọng, hơi xa cách, không hợp với giọng điệu hồn nhiên, thân mật, vui tươi của những người bạn mây và sóng đang trò chuyện với một em bé.
- "bọn mình" nhiều khi lại được hiểu theo nghĩa *gộp* cả người nghe, dễ gây nhầm như "chúng ta".

- chúng tớ: CÓ THỂ dùng để thay cho "bọn tớ", vì nó cùng chỉ ngôi thứ nhất số nhiều, không bao gồm người nghe, lại mang sắc thái thân mật, suồng sã đúng như "bọn tớ".

Kết luận: Có thể dùng chúng tớ (nét nghĩa và sắc thái gần như hoàn toàn giống "bọn tớ"), còn "chúng tôi" tuy không sai nghĩa nhưng làm mất đi sự thân mật. Riêng chúng ta thì KHÔNG dùng được, vì "chúng ta" gộp cả người nghe (em bé) vào nhóm người nói, trái với tình huống những người trên mây và trong sóng đang mời gọi em bé.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.