Giải Bài 3 trang 9 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Chỉ ra ý nghĩa của các chi tiết sau:
a) Câu nói của chú bé: "Ông về tâu với vua, đúc cho ta một con ngựa bằng sắt, làm cho ta một bộ áo giáp bằng sắt, và rèn cho ta một cái roi cũng bằng sắt, ta nguyện phá tan lũ giặc này.".
b) Bà con hàng xóm vui lòng gom góp gạo thóc để nuôi chú bé.
c) Chú bé vươn vai trở thành một tráng sĩ oai phong lẫm liệt.
d) Ngựa sắt phun ra lửa, roi sắt quật giặc chết như ngả rạ và những cụm tre cạnh đường quật giặc tan vỡ.
e) Tráng sĩ đánh giặc xong, cởi giáp sắt bỏ lại và bay thẳng lên trời.
(văn bản: Thánh Gióng (truyền thuyết))
Gợi ý trả lời
a) Câu nói đầu tiên của chú bé: "Ông về tâu với vua, đúc cho ta một con ngựa bằng sắt, làm cho ta một bộ áo giáp bằng sắt, và rèn cho ta một cái roi cũng bằng sắt, ta nguyện phá tan lũ giặc này."
- Đây là câu nói đầu tiên, và cũng là tiếng nói đầu tiên của chú bé lên ba vẫn chưa biết nói, biết cười. Tiếng nói đầu tiên ấy lại là tiếng nói đòi đi đánh giặc cứu nước.
- Chi tiết thể hiện lòng yêu nước, tinh thần đánh giặc cứu nước luôn tiềm ẩn trong mỗi con người, chỉ chờ dịp là trỗi dậy mạnh mẽ.
- Việc đòi ngựa sắt, áo giáp sắt, roi sắt cho thấy để thắng giặc, nhân dân ta không chỉ dựa vào lòng dũng cảm mà còn biết dùng cả những vũ khí, thành tựu tốt nhất (sắt là kim loại tiên tiến thời đó) để đánh giặc.
b) Bà con hàng xóm vui lòng gom góp gạo thóc để nuôi chú bé
- Gióng lớn lên bằng cơm gạo của nhân dân, được cả dân làng chung tay nuôi dưỡng.
- Chi tiết nói lên: người anh hùng Gióng sinh ra, lớn lên trong nhân dân, mang trong mình sức mạnh của toàn dân.
- Thể hiện tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước của nhân dân: ai cũng mong Gióng mau lớn để đi giết giặc cứu nước. Sức mạnh của Gióng chính là sức mạnh của cả cộng đồng.
c) Chú bé vươn vai trở thành một tráng sĩ oai phong lẫm liệt
- Đây là chi tiết kì ảo, thể hiện quan niệm của nhân dân về người anh hùng: người anh hùng phải khổng lồ về thể xác, phi thường về sức mạnh và chiến công.
- Cái vươn vai của Gióng là ước mong của nhân dân về sự lớn mạnh vượt bậc, mãnh liệt của dân tộc mỗi khi gặp giặc ngoại xâm; đất nước cần, con người liền vươn mình lớn dậy để gánh vác nhiệm vụ cứu nước.
d) Ngựa sắt phun ra lửa, roi sắt quật giặc chết như ngả rạ và những cụm tre cạnh đường quật giặc tan vỡ
- Chi tiết ngựa sắt phun lửa, roi sắt diệt giặc cho thấy thành tựu kĩ thuật, vũ khí hiện đại (bằng sắt) góp phần làm nên chiến thắng.
- Chi tiết Gióng nhổ tre bên đường quật giặc khi roi sắt gãy thật giàu ý nghĩa: đánh giặc không chỉ bằng vũ khí mà bằng cả cỏ cây, những gì bình dị, sẵn có của quê hương, đất nước. Cả thiên nhiên, đất nước cùng chung sức đánh giặc.
e) Tráng sĩ đánh giặc xong, cởi giáp sắt bỏ lại và bay thẳng lên trời
- Gióng đánh giặc xong không màng công danh, phần thưởng, lặng lẽ ra đi — thể hiện người anh hùng đánh giặc là vì nghĩa lớn, vì dân vì nước chứ không vì lợi ích cá nhân.
- Chi tiết Gióng bay về trời khiến người anh hùng trở nên bất tử, sống mãi trong lòng nhân dân. Nhân dân yêu mến, trân trọng, muốn giữ mãi hình ảnh người anh hùng nên đã để Gióng trở về với cõi vô biên, bất tử.
- Đồng thời thể hiện thái độ, cách đánh giá của nhân dân: Gióng là non nước, là biểu tượng của nhân dân Văn Lang; Gióng là bất tử.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.