Giải Bài 7 trang 65 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Trong truyện, tác giả đã sử dụng nhiều chi tiết, hình ảnh tương phản như: cảnh đoàn tụ của các gia đình đêm giao thừa với tình cảnh đói rét, đơn độc ngoài đường phố của cô bé bán diêm; không khí tươi vui của ngày đầu năm mới với cảnh tượng em bé chết rét nơi xó tường;... Em hãy chỉ ra ý nghĩa, tác dụng của một vài chi tiết, hình ảnh đó.
(văn bản: Cô bé bán diêm - Han Cri-xti-an An-đéc-xen)
Gợi ý trả lời
Phân tích ý nghĩa, tác dụng của một vài chi tiết, hình ảnh tương phản trong truyện "Cô bé bán diêm"
Truyện ngắn *Cô bé bán diêm* của An-đéc-xen thành công một phần lớn nhờ nghệ thuật tương phản (đối lập). Nhà văn đặt cạnh nhau những hình ảnh trái ngược để làm nổi bật số phận bất hạnh của em bé và gửi gắm tấm lòng nhân đạo sâu sắc. Có thể chỉ ra một vài chi tiết, hình ảnh tiêu biểu sau:
a) Cảnh đoàn tụ ấm cúng của các gia đình đêm giao thừa với tình cảnh đói rét, đơn độc của cô bé bán diêm.
- Một bên là *"cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn"*, trong phố *"sực nức mùi ngỗng quay"*, mọi người quây quần bên gia đình đón năm mới. Một bên là cô bé *đầu trần, chân đất*, bụng đói, dò dẫm trong đêm tối và giá rét, không ai đoái hoài.
- Tác dụng: Sự đối lập này tô đậm hoàn cảnh cô đơn, khốn khổ đến tột cùng của em bé; làm nổi bật sự thờ ơ, vô cảm của người đời và xã hội đối với trẻ em nghèo. Qua đó, nhà văn khơi dậy ở người đọc niềm thương cảm, xót xa trước số phận bất hạnh của em.
b) Thế giới mộng tưởng rực rỡ khi em quẹt diêm với thực tại lạnh lẽo, tối tăm khi diêm vụt tắt.
- Mỗi lần quẹt diêm, em được sống trong những mộng tưởng đẹp đẽ: lò sưởi ấm áp, bàn ăn thịnh soạn với ngỗng quay, cây thông Nô-en lộng lẫy, người bà hiền hậu hiện về. Nhưng khi que diêm tắt, tất cả biến mất, em lại trở về với đêm đông giá buốt, với *"bức tường lạnh lẽo"* và nỗi sợ bị cha mắng.
- Tác dụng: Tương phản giữa mộng tưởng và hiện thực cho thấy khát khao cháy bỏng được sưởi ấm, được ăn no, được yêu thương, được sum họp của em bé — những điều giản dị mà em không bao giờ có được. Càng đẹp bao nhiêu, mộng tưởng càng làm nổi bật hiện thực phũ phàng bấy nhiêu, khiến nỗi bất hạnh của em thêm thấm thía.
c) Không khí tươi vui của ngày đầu năm mới với cảnh em bé chết rét nơi xó tường.
- Buổi sáng đầu năm, *"mặt trời lên, trong sáng, chói chang trên bầu trời xanh nhợt"*, mọi người vui vẻ ra khỏi nhà. Vậy mà ở một xó tường, em bé đã chết cóng, đôi má vẫn hồng và đôi môi đang mỉm cười, bên cạnh là những bao diêm đã đốt hết.
- Tác dụng: Sự đối lập giữa niềm vui của người sống với cái chết thương tâm của em bé là một lời tố cáo xã hội lạnh lùng, vô cảm đã bỏ mặc em. Chi tiết *"đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười"* còn thể hiện cái nhìn nhân đạo của nhà văn: em ra đi thanh thản vì được về với bà, được giải thoát khỏi đau khổ — đó vừa là niềm thương xót, vừa là niềm an ủi mà tác giả dành cho em.
Kết luận: Nghệ thuật tương phản được An-đéc-xen sử dụng tài tình đã khắc sâu bi kịch của cô bé bán diêm, làm nổi bật tấm lòng nhân hậu, chan chứa yêu thương của nhà văn đối với những con người nhỏ bé, bất hạnh; đồng thời gián tiếp phê phán sự vô tâm của xã hội đương thời.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.