Sách giáo khoa Ngữ văn 6 Tập hai

Giải Bài 2 trang 48 SGK Ngữ văn 6

Củng cố, mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Sưu tầm một số bản kể hoặc các hình thức kể khác (truyện thơ, kịch, phim hoạt hình,...) của các truyện cổ tích Thạch Sanh và Cây khế. So sánh và nêu nhận xét về sự giống nhau và khác nhau giữa các bản kể hoặc các hình thức kể đó.

Gợi ý trả lời

Gợi ý sưu tầm và cách làm bài

Đây là bài tập mở, yêu cầu em (1) sưu tầm được một vài bản kể / hình thức kể khác nhau của hai truyện cổ tích *Thạch Sanh* và *Cây khế*, rồi (2) so sánh để chỉ ra điểm giống và khác nhau. Dưới đây là phần trình bày mẫu có thể dùng làm bài viết.

a) Sưu tầm một số bản kể / hình thức kể

*Truyện Thạch Sanh:*
- Bản kể văn xuôi trong SGK Ngữ văn 6 (Kết nối tri thức).
- Truyện thơ (truyện Nôm) *Thạch Sanh* lưu truyền trong dân gian.
- Truyện tranh *Thạch Sanh* (NXB Kim Đồng).
- Phim hoạt hình *Thạch Sanh – Lý Thông* và các vở kịch, chèo được dàn dựng từ cốt truyện.

*Truyện Cây khế:*
- Bản kể văn xuôi trong sách (còn có tên *Ăn khế trả vàng*).
- Truyện tranh *Cây khế* (NXB Kim Đồng).
- Phim hoạt hình *Cây khế* / *Ăn khế trả vàng*.
- Bài hát, bài thơ, kịch rối kể lại nội dung truyện.

b) So sánh sự giống nhau giữa các bản kể / hình thức kể

- Giữ nguyên cốt truyện gốc: các nhân vật chính (Thạch Sanh – Lý Thông; người em – người anh – chim thần), chuỗi sự việc chính và kết thúc đều không thay đổi.
- Giữ nguyên chủ đề, bài học đạo lí: ca ngợi người hiền lành, thật thà, dũng cảm; phê phán kẻ tham lam, gian dối. Kết thúc đều theo mô-típ "ở hiền gặp lành, ác giả ác báo".
- Đều mang yếu tố kì ảo: cây đàn thần, niêu cơm thần (Thạch Sanh); chim thần biết nói, hòn đảo vàng (Cây khế).

c) So sánh sự khác nhau giữa các bản kể / hình thức kể

- Phương tiện và ngôn ngữ thể hiện khác nhau:
+ Bản văn xuôi dùng lời kể, lời văn để tả và kể.
+ Truyện thơ dùng câu thơ có vần, nhịp nên dễ nhớ, dễ thuộc.
+ Truyện tranh dùng hình vẽ kèm lời thoại ngắn.
+ Phim hoạt hình, kịch dùng hình ảnh chuyển động, âm thanh, lời thoại, nhạc nền.
- Mức độ chi tiết khác nhau: phim hoạt hình, truyện tranh thường thêm hình ảnh, lời thoại, chi tiết vui nhộn cho sinh động; bản thơ hoặc bản kể ngắn lại lược bớt một số chi tiết.
- Cách tiếp nhận khác nhau: bản viết phải *đọc*; phim, kịch thì *xem và nghe*; truyện tranh kết hợp *nhìn hình và đọc chữ*.

d) Nhận xét

Dù được kể bằng nhiều hình thức khác nhau, các bản kể vẫn giữ được cốt truyện và bài học đạo lí của truyện cổ tích gốc. Mỗi hình thức kể có cách thể hiện riêng, đem lại sự hấp dẫn khác nhau, giúp truyện cổ tích được lưu truyền rộng rãi và gần gũi hơn với nhiều lứa tuổi. Điều đó cho thấy sức sống bền lâu của truyện cổ tích dân gian Việt Nam.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.