Sách giáo khoa Ngữ văn 6 Tập hai

Giải Đọc mở rộng trang 51 SGK Ngữ văn 6

Đọc mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

- Tìm đọc một số truyền thuyết và truyện cổ tích.

- Trao đổi về những cảm nhận, suy nghĩ của em khi đọc những truyền thuyết, truyện cổ tích đó. Tập trung vào những yếu tố cơ bản của mỗi thể loại như chủ đề, cốt truyện, nhân vật, lời kể và yếu tố kì ảo,…

- Kể lại một truyền thuyết hoặc truyện cổ tích mà em thích.

Gợi ý trả lời

Đây là bài Đọc mở rộng — hoạt động tự đọc và chia sẻ. Dưới đây là bài làm mẫu đầy đủ theo yêu cầu SGK.

a) Tìm đọc một số truyền thuyết và truyện cổ tích

Em tìm đọc các văn bản tiêu biểu ngoài những bài đã học trong sách:

- *Truyền thuyết:* *Con Rồng cháu Tiên*, *Bánh chưng, bánh giầy*, *Sự tích Hồ Gươm*, *An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy*.
- *Truyện cổ tích:* *Tấm Cám*, *Cây khế*, *Sọ Dừa*, *Em bé thông minh*, *Cây tre trăm đốt*.

Có thể tìm đọc trong các tuyển tập *Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam*, *Truyện cổ dân gian Việt Nam*, hoặc trên thư viện của trường.

b) Trao đổi cảm nhận, suy nghĩ qua các yếu tố cơ bản của mỗi thể loại

Khi đọc, em chú ý ghi lại theo những yếu tố sau (lấy *Sự tích Hồ Gươm* và *Cây khế* làm ví dụ):

- Chủ đề: Truyền thuyết *Sự tích Hồ Gươm* ca ngợi tính chất chính nghĩa, tính nhân dân của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và khát vọng hòa bình của dân tộc. Truyện cổ tích *Cây khế* thể hiện ước mơ về công bằng xã hội: người hiền lành được đền đáp, kẻ tham lam bị trừng phạt.
- Cốt truyện: Truyền thuyết thường xoay quanh một sự kiện, nhân vật lịch sử (ở đây là Lê Lợi, gươm thần). Cổ tích có cốt truyện hoàn chỉnh theo mô hình quen thuộc: hoàn cảnh – thử thách – kết thúc có hậu (anh em chia gia tài, chim thần trả ơn/trả oán).
- Nhân vật: Truyền thuyết có nhân vật gắn với lịch sử (Lê Lợi, Lê Thận). Cổ tích có các kiểu nhân vật quen thuộc: người em hiền lành, người anh tham lam, con vật thần kì (chim thần).
- Lời kể: Giọng kể của truyền thuyết trang trọng, mang màu sắc thiêng liêng; giọng kể cổ tích gần gũi, giàu tình cảm, thường mở đầu bằng "Ngày xưa…".
- Yếu tố kì ảo: Ở truyền thuyết là thanh gươm thần, Rùa Vàng; ở cổ tích là chim thần biết nói, hòn đảo chứa vàng. Yếu tố kì ảo giúp thể hiện ước mơ, niềm tin của nhân dân.

*Suy nghĩ của em:* Em thấy cả hai thể loại đều thể hiện vẻ đẹp tâm hồn, trí tuệ và ước mơ của nhân dân ta; truyền thuyết giúp em thêm tự hào về lịch sử, còn cổ tích dạy em bài học sống nhân hậu, lương thiện.

c) Kể lại một truyền thuyết hoặc truyện cổ tích mà em thích

*Em chọn kể lại truyện cổ tích* *Cây khế*:

Ngày xưa, có hai anh em nhà kia, cha mẹ mất sớm. Khi ra ở riêng, người anh tham lam chiếm hết ruộng vườn, chỉ chia cho em một túp lều nhỏ và một cây khế ở góc vườn. Người em không oán giận, ngày ngày chăm chỉ làm lụng và chăm bón cho cây khế.

Đến mùa, cây khế ra trái sai trĩu. Bỗng một con chim lạ bay đến ăn khế. Người em than thở rằng cả gia tài chỉ có cây khế, chim ăn hết thì biết lấy gì sống. Chim liền nói: "Ăn một quả, trả một cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng." Người em làm theo, được chim chở ra đảo lấy vàng, từ đó trở nên giàu có nhưng vẫn sống hiền lành.

Người anh biết chuyện, gạ đổi hết tài sản lấy túp lều và cây khế. Khi chim đến, người anh cũng than thở y như em. Chim cũng hẹn trả vàng và dặn may túi ba gang. Nhưng vì tham lam, người anh may túi tới mười hai gang, ra đảo nhét vàng đầy túi lại còn giắt khắp người. Trên đường về, chim nặng quá, gặp gió lớn, người anh cùng túi vàng rơi xuống biển.

Câu chuyện khuyên con người sống hiền lành, chăm chỉ thì được hưởng hạnh phúc; còn kẻ tham lam, ích kỉ cuối cùng sẽ phải chịu hậu quả.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.