Giải Bài 3 trang 26 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
NGỮ LIỆU: Mình sẽ biết thêm một tiếng chân khác hẳn mọi bước chân khác. Những bước chân khác chỉ khiến mình trốn vào lòng đất. Còn bước chân của bạn sẽ gọi mình ra khỏi hang, như là tiếng nhạc.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong đoạn văn sau:
Mình sẽ biết thêm một tiếng chân khác hẳn mọi bước chân khác. Những bước chân khác chỉ khiến mình trốn vào lòng đất. Còn bước chân của bạn sẽ gọi mình ra khỏi hang, như là tiếng nhạc.
Gợi ý trả lời
Nhắc lại kiến thức: So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. Dấu hiệu thường gặp là các từ so sánh: *như, như là, tựa như, giống như...*
a) Chỉ ra biện pháp tu từ so sánh:
- Câu văn có hình ảnh so sánh: *“Còn bước chân của bạn sẽ gọi mình ra khỏi hang, như là tiếng nhạc.”*
- Từ ngữ so sánh: như là.
- Đối chiếu:
+ Sự vật được so sánh (vế A): bước chân của bạn (tiếng bước chân của người bạn thân thiết — hoàng tử bé).
+ Sự vật dùng để so sánh (vế B): tiếng nhạc.
→ Tác giả so sánh *tiếng bước chân của người bạn* với *tiếng nhạc*.
b) Nêu tác dụng của biện pháp so sánh:
- Về gợi hình: Hình ảnh so sánh biến một âm thanh quen thuộc, bình thường (tiếng bước chân) trở nên cụ thể, sinh động, đáng yêu như một bản nhạc du dương, dễ chịu.
- Về gợi cảm (tác dụng chính): Cách so sánh cho thấy trong cảm nhận của con cáo, bước chân của người bạn không còn gây sợ hãi (khiến phải “trốn vào lòng đất”) như bước chân của bao người khác, mà trở nên thân thương, mời gọi, khiến cáo vui sướng muốn “ra khỏi hang”. Qua đó, câu văn diễn tả thật tinh tế sự thay đổi kì diệu của tình bạn: khi đã “cảm hóa” nhau, những điều bình thường cũng trở nên đẹp đẽ, ấm áp và hạnh phúc.
- Về ý nghĩa: Giúp người đọc thấm thía giá trị của tình bạn — tình bạn làm cho cuộc sống tươi đẹp, đáng yêu hơn; đồng thời làm cho lời văn thêm giàu hình ảnh và cảm xúc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.