Giải Câu hỏi 2 trang 13 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Trong 15 câu tục ngữ ở trên, những câu nào có gieo vần? Việc gieo vần như vậy có tác dụng gì?
(văn bản: Một số câu tục ngữ Việt Nam)
Gợi ý trả lời
Nhận xét chung: Trong 15 câu tục ngữ, hầu hết các câu đều có gieo vần, chủ yếu là vần lưng (vần cách) — tiếng cuối của vế trước bắt vần với một tiếng ở vế sau. Chỉ một vài câu rất ngắn hoặc dùng từ Hán Việt theo lối liệt kê thì không gieo vần rõ.
a) Những câu tục ngữ có gieo vần (và cặp tiếng bắt vần):
- Câu *"Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão."* → vần "ay": may – bay.
- Câu *"Nắng chóng trưa, mưa chóng tối."* → vần "ưa": trưa – mưa.
- Câu *"Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa."* → vần "ưa": dưa – mưa.
- Câu *"Đêm tháng Năm chưa nằm đã sáng, / Ngày tháng Mười chưa cười đã tối."* → vần lưng: Năm – nằm, Mười – cười.
- Câu *"Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa."* → vần "ăng": nắng – vắng.
- Câu *"Một cây làm chẳng nên non, / Ba cây chụm lại nên hòn núi cao."* → vần "on": non – hòn (vần lục bát).
- Câu *"Không thầy đố mày làm nên."* → có bắt vần ở các tiếng "thầy – mày".
Như vậy có thể thấy phần lớn các câu đều gieo vần, trong đó phổ biến nhất là vần lưng (vần cách) đặt ở giữa câu, giúp hai vế của câu tục ngữ liên kết chặt chẽ với nhau.
b) Tác dụng của việc gieo vần:
- Tạo cho câu tục ngữ có nhịp điệu, sự hài hòa, cân đối về âm thanh, nghe xuôi tai, nhịp nhàng.
- Nhờ có vần nên câu tục ngữ dễ đọc, dễ nhớ, dễ thuộc, do đó dễ lưu truyền từ đời này sang đời khác bằng con đường truyền miệng trong dân gian.
- Góp phần làm nổi bật, khắc sâu nội dung kinh nghiệm, bài học mà câu tục ngữ muốn gửi gắm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.