Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Câu hỏi 4 trang 13 SGK Ngữ văn 7

Một số câu tục ngữ Việt Nam   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tính chất cân đối trong cấu trúc ngôn từ được thể hiện như thế nào ở những câu tục ngữ trên? Việc tạo nên sự cân đối trong cấu trúc của một câu tục ngữ có tác dụng gì?
(văn bản: Một số câu tục ngữ Việt Nam)

Gợi ý trả lời

Phân tích tính cân đối trong cấu trúc ngôn từ của các câu tục ngữ

a) Tính cân đối được thể hiện như thế nào?

Quan sát những câu tục ngữ trong văn bản, ta thấy tính cân đối (sự hài hòa, tương xứng) được tạo nên bằng nhiều cách:

- Cân đối giữa hai vế: Nhiều câu tục ngữ được chia thành hai vế có số tiếng bằng nhau hoặc gần bằng nhau, đối nhau về ý và lời. Ví dụ:
- *“Đêm tháng Năm chưa nằm đã sáng / Ngày tháng Mười chưa cười đã tối.”* → hai vế đều 7 tiếng, đối nhau: *đêm – ngày*, *tháng Năm – tháng Mười*, *chưa nằm đã sáng – chưa cười đã tối*.
- *“Nắng chóng trưa, mưa chóng tối.”* → hai vế 3 tiếng, đối: *nắng – mưa*, *trưa – tối*.
- *“Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa.”*; *“Đói cho sạch, rách cho thơm.”* → hai vế 3 tiếng đối xứng nhau.

- Cân đối về nhịp điệu: Câu được ngắt nhịp đều đặn, nhịp nhàng (thường 3/3, 4/4…), tạo sự hô ứng giữa các vế.

- Cân đối nhờ vần và cách lặp cấu trúc ngữ pháp: Các vế thường gieo vần với nhau và lặp lại cùng một kiểu cấu tạo ngữ pháp (cùng là cụm từ chỉ điều kiện – kết quả, cùng mô hình danh từ + tính từ…), ví dụ *“Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.”* liệt kê bốn vế song song, cân xứng.

→ Như vậy, sự cân đối được thể hiện qua số tiếng ở các vế bằng nhau, phép đối, nhịp điệu đều đặn và sự hiệp vần giữa các vế.

b) Tác dụng của việc tạo nên sự cân đối trong cấu trúc câu tục ngữ

- Làm cho câu tục ngữ hài hòa, nhịp nhàng, giàu nhạc điệu, nghe xuôi tai, dễ đọc, dễ nhớ và dễ lưu truyền từ đời này sang đời khác.
- Nhờ phép đối và sự cân xứng, ý nghĩa của câu được nhấn mạnh, nổi bật, giàu sức thuyết phục, giúp người nghe ghi nhớ bài học kinh nghiệm một cách sâu sắc.
- Tạo nên vẻ đẹp cô đọng, hàm súc cho tục ngữ, thể hiện tài quan sát và cách diễn đạt khéo léo của nhân dân.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.