Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Câu 2 trang 44 SGK Ngữ văn 7

Gặp lá cơm nếp (Thanh Thảo)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy nêu nhận xét về hoàn cảnh đã gợi nhắc người con nhớ về mẹ của mình. Trong kí ức của người con, hình ảnh mẹ hiện lên như thế nào?
(văn bản: Gặp lá cơm nếp - Thanh Thảo)

Gợi ý trả lời

a) Nhận xét về hoàn cảnh gợi nhắc người con nhớ về mẹ

- Người con trong bài thơ là một người lính, đã xa nhà, xa quê nhiều năm ("Xa nhà đã mấy năm").
- Hoàn cảnh gợi nhắc nỗi nhớ rất tình cờ và bất ngờ: trên đường hành quân, người con tình cờ gặp lá cơm nếp. Chính chiếc lá quen thuộc ấy đã đánh thức khứu giác, làm sống dậy mùi xôi nếp – "Thèm bát xôi mùa gặt / Mùi xôi sao lạ lùng".
- Từ mùi hương bình dị của bát xôi, dòng hồi tưởng về mẹ, về bếp lửa, về quê hương trào dâng. Đây là một hoàn cảnh rất đời thường nhưng giàu sức gợi: một hình ảnh nhỏ bé, thân thuộc cũng đủ khơi dậy tình cảm sâu nặng trong lòng người lính xa nhà.
- Nhận xét: Hoàn cảnh ấy cho thấy nỗi nhớ mẹ, nhớ quê luôn thường trực trong tâm hồn người con; nó bình dị, tự nhiên mà thiêng liêng, bởi được khơi lên chính từ hương vị quê nhà quen thuộc.

b) Hình ảnh người mẹ trong kí ức của người con

Trong nỗi nhớ của người con, mẹ hiện lên qua những câu thơ:

> *"Mẹ ở đâu chiều nay
> Nhặt lá về đun bếp
> Phải mẹ thổi cơm nếp
> Mà thơm suốt đường con."*

- Mẹ hiện lên gắn với công việc lao động quen thuộc, tảo tần: *nhặt lá về đun bếp*, *thổi cơm nếp*. Đó là hình ảnh người mẹ nông thôn giản dị, lam lũ, chịu thương chịu khó, suốt đời gắn với căn bếp và gian khó của gia đình.
- Mẹ gắn liền với *mùi thơm bát xôi nếp* – hương vị của tình thương, của quê hương. Mùi thơm ấy "thơm suốt đường con", theo bước chân người lính trên mọi nẻo đường hành quân, cho thấy tình mẹ bao bọc, dõi theo con.
- Hình ảnh mẹ còn được đặt cạnh hình ảnh đất nước: "Mẹ già và đất nước / Chia đều nỗi nhớ thương". Qua đó, người mẹ vừa là người mẹ ruột thịt thân thương, vừa trở thành biểu tượng cho quê hương, cho cội nguồn mà người lính luôn mang theo và chiến đấu để gìn giữ.

→ Kết luận: Hình ảnh mẹ hiện lên vừa cụ thể, bình dị, tần tảo, vừa ấm áp, thiêng liêng; đó là người mẹ gắn với bếp lửa, với hương cơm nếp quê nhà và hòa quyện với tình yêu đất nước trong lòng người con.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.