Giải Câu 1 trang 110 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Mạch cảm xúc của tác giả được khơi dậy qua sự hồi tưởng về không gian. Tìm chi tiết miêu tả không gian đặc trưng của mùa xuân Hà Nội (vào đầu tháng Giêng và sau rằm tháng Giêng) và chi tiết miêu tả không gian gia đình.
(văn bản: Tháng Giêng, mơ về trăng non rét ngọt (trích Thương nhớ Mười Hai) - Vũ Bằng)
Gợi ý trả lời
Mạch cảm xúc của tác giả được khơi dậy qua sự hồi tưởng về không gian. Có thể tìm các chi tiết miêu tả theo ba nhóm sau:
a) Không gian đặc trưng của mùa xuân Hà Nội *vào đầu tháng Giêng*:
- *Mưa riêu riêu, gió lành lạnh* (mưa phùn và cái rét nhẹ đặc trưng của mùa xuân miền Bắc).
- *Tiếng nhạn kêu trong đêm xanh*.
- *Tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa*.
- *Câu hát huê tình của cô gái đẹp như thơ mộng*.
→ Đó là một không gian vừa có thời tiết (mưa, gió, rét ngọt), vừa có âm thanh (tiếng nhạn, tiếng trống chèo, câu hát) gợi vẻ nên thơ, trữ tình, rộn ràng sức sống đầu xuân.
b) Không gian mùa xuân Hà Nội *sau ngày rằm tháng Giêng*:
- *Đào hơi phai nhưng nhụy vẫn còn phong*.
- *Cỏ không mướt xanh nhưng nức một mùi hương man mác*.
- *Mưa xuân bắt đầu thay thế cho mưa phùn*.
- *Bầu trời hiện lên những làn sáng hồng hồng* (nền trời trong hơn, sáng hơn).
→ Đó là thời khắc giao chuyển: cảnh vật dịu lại, không còn tươi non rực rỡ như đầu tháng nhưng ấm áp, thanh nhẹ hơn, báo hiệu mùa xuân đã sang độ đằm thắm.
c) Không gian gia đình:
- *Bàn thờ tổ tiên (bàn thờ Phật, bàn thờ Thánh), có đèn nến, hương trầm nghi ngút*.
- *Không khí gia đình đoàn tụ êm đềm, trên kính dưới nhường*.
- Trước khung cảnh ấy, *lòng tác giả "ấm lạ ấm lùng"*.
→ Không gian gia đình gắn với sự sum vầy, ấm cúng, thiêng liêng trong ngày Tết, khiến nỗi nhớ của người xa quê càng thêm da diết.
Nhận xét: Chính nhờ hồi tưởng về những không gian cụ thể, giàu hình ảnh, âm thanh, hương vị ấy mà mạch cảm xúc nhớ thương mùa xuân Hà Nội của Vũ Bằng được khơi dậy và trào dâng tự nhiên.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.