Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài 4 trang 111 SGK Ngữ văn 7

Thực hành tiếng Việt (bài Tháng Giêng, mơ về trăng non rét ngọt)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc câu văn sau và thực hiện các yêu cầu:

Ai bảo được non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió; ai cấm được trai thương gái, ai cấm được mẹ yêu con, ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng thì mới hết được người mê luyến mùa xuân.

a. Chỉ ra biện pháp tu từ ở những cụm từ in đậm trong câu văn trên.

b. Biện pháp tu từ đó còn được thể hiện ở những từ ngữ nào khác trong câu?

c. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó.

Gợi ý trả lời

Câu văn: *"Ai bảo được non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió; ai cấm được trai thương gái, ai cấm được mẹ yêu con, ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng thì mới hết được người mê luyến mùa xuân."*

a. Biện pháp tu từ ở những cụm từ in đậm

- Các cụm từ in đậm "non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió" sử dụng biện pháp điệp ngữ (điệp cấu trúc): lặp lại kết cấu *"... đừng thương ..."* ba lần liên tiếp.
- Kết hợp cùng điệp ngữ là biện pháp liệt kê: liệt kê một loạt những cặp sự vật trong thiên nhiên luôn gắn bó, quấn quýt với nhau (non – nước, bướm – hoa, trăng – gió).

b. Biện pháp tu từ đó còn được thể hiện ở những từ ngữ khác

Biện pháp điệp ngữ kết hợp liệt kê tiếp tục được thể hiện ở vế sau của câu, qua việc lặp lại cấu trúc "ai cấm được ..." và liệt kê những tình cảm con người:

- "ai cấm được trai thương gái"
- "ai cấm được mẹ yêu con"
- "ai cấm được cô gái còn son nhớ chồng"

(Ngoài ra, cách mở đầu bằng "Ai bảo được..." / "ai cấm được..." cũng tạo nên sự điệp lại, trùng điệp cho cả câu.)

c. Tác dụng của biện pháp tu từ

- Về nội dung: Khẳng định một quy luật tự nhiên và tất yếu của tình cảm — trong thiên nhiên, các sự vật luôn gắn bó không thể tách rời (non với nước, bướm với hoa, trăng với gió); cũng như trong đời sống con người, tình yêu thương là điều không gì ngăn cấm được (trai – gái, mẹ – con, người vợ nhớ chồng). Từ đó, tác giả khẳng định tình yêu, nỗi "mê luyến mùa xuân" của con người là lẽ tự nhiên, không thể nào ngăn cản hay dập tắt.
- Về hình thức: Phép điệp và liệt kê tạo nên nhịp điệu nhịp nhàng, dồn dập, giọng văn trở nên tha thiết, giàu cảm xúc; nhấn mạnh và tăng sức thuyết phục cho lí lẽ mà tác giả muốn bộc lộ, đồng thời thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu mùa xuân nồng nàn, sâu sắc của Vũ Bằng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.