Giải Câu 4 trang 106 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Mối quan hệ giữa mục đích viết và đặc điểm, nội dung chính của văn bản nghị luận phân tích một tác phẩm văn học được thể hiện như thế nào trong bài viết này?
(văn bản: Bàn về văn học thiếu nhi (Trần Thanh Địch))
Gợi ý trả lời
Phân tích mối quan hệ giữa mục đích viết và đặc điểm, nội dung chính của văn bản nghị luận phân tích một tác phẩm văn học trong bài *Bàn về văn học thiếu nhi* (Trần Thanh Địch):
a) Nhắc lại đặc điểm của kiểu bài nghị luận phân tích một tác phẩm văn học
Văn bản nghị luận phân tích một tác phẩm văn học có mục đích chính là thuyết phục người đọc về một cách hiểu, một sự đánh giá đối với tác phẩm. Để đạt mục đích ấy, nội dung chính của bài viết phải:
- Nêu rõ ý kiến, nhận định của người viết về tác phẩm (nội dung và/hoặc nghệ thuật);
- Đưa ra lí lẽ sáng rõ, hợp lí để làm sáng tỏ ý kiến;
- Dẫn ra bằng chứng lấy từ chính tác phẩm để lí lẽ có sức thuyết phục.
Như vậy, *mục đích viết* chi phối, quy định *đặc điểm và nội dung* của bài: muốn thuyết phục thì phải có ý kiến – lí lẽ – bằng chứng gắn bó chặt chẽ với nhau.
b) Mục đích viết của bài *Bàn về văn học thiếu nhi*
Tác giả Trần Thanh Địch viết bài này nhằm khẳng định và thuyết phục người đọc về giá trị, sức hấp dẫn của tác phẩm *Quê nội* (Võ Quảng) đối với bạn đọc nhỏ tuổi; qua đó bàn về đặc trưng của văn học viết cho thiếu nhi.
c) Mối quan hệ được thể hiện trong bài viết
Mục đích viết nói trên được thực hiện nhất quán qua đặc điểm và nội dung của văn bản:
- Ý kiến: Người viết nêu rõ nhận định về giá trị, sự đặc sắc của *Quê nội* (về nhân vật, về cách kể, về chất hồn nhiên, trong trẻo phù hợp với tâm hồn trẻ thơ).
- Lí lẽ: Để làm sáng tỏ nhận định, tác giả đưa ra những lí lẽ bàn về nghệ thuật xây dựng nhân vật, cách lựa chọn điểm nhìn, giọng điệu… của tác phẩm.
- Bằng chứng: Mỗi lí lẽ đều được soi chiếu, minh họa bằng những chi tiết, hình ảnh, nhân vật cụ thể lấy ngay trong *Quê nội*.
→ Nhờ sự gắn kết chặt chẽ ý kiến – lí lẽ – bằng chứng, bài viết đạt được mục đích đã đặt ra: làm cho người đọc tin và đồng tình với đánh giá của tác giả về giá trị của tác phẩm.
d) Kết luận
Trong bài viết, mục đích viết (thuyết phục người đọc về giá trị tác phẩm) quyết định đặc điểm và nội dung chính của văn bản (hệ thống ý kiến – lí lẽ – bằng chứng); ngược lại, chính các đặc điểm, nội dung ấy là phương tiện để hiện thực hóa mục đích. Hai yếu tố này thống nhất, gắn bó với nhau: đó là biểu hiện tiêu biểu của kiểu bài nghị luận phân tích một tác phẩm văn học.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.