Giải Bài 1 trang 55 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Hãy kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền thông tin về đặc điểm của hai bài thơ Đồng dao mùa xuân, Gặp lá cơm nếp:
| Bài thơ | Nội dung chính | Đặc điểm nghệ thuật |||||
| | | Thể thơ | Vần | Nhịp | Hình ảnh | Biện pháp tu từ |
| | | | | | | |
(văn bản: Đồng dao mùa xuân; Gặp lá cơm nếp)
Gợi ý trả lời
Kẻ bảng vào vở và điền thông tin về đặc điểm của hai bài thơ *Đồng dao mùa xuân* (Nguyễn Khoa Điềm) và *Gặp lá cơm nếp* (Thanh Thảo) như sau:
| Bài thơ | Nội dung chính | Thể thơ | Vần | Nhịp | Hình ảnh | Biện pháp tu từ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Đồng dao mùa xuân | Viết về người lính trẻ đã anh dũng hi sinh nơi chiến trường Trường Sơn; qua đó thể hiện tình cảm tiếc thương, lòng biết ơn và sự trân trọng đối với những người lính đã dâng hiến tuổi xuân cho đất nước. | Thơ bốn chữ (mỗi dòng 4 tiếng) | Chủ yếu gieo vần cách, có kết hợp vần chân | Nhịp 2/2 (có câu ngắt 1/3) | Người lính trẻ: "ba lô con cóc", "tấm áo màu xanh", "làn da sốt rét", "cái cười hiền lành"; núi rừng Trường Sơn, mùa xuân… | Điệp ngữ ("Có một người lính…"), ẩn dụ ("mùa xuân" – tuổi trẻ, sự sống), nói giảm nói tránh (nói về cái chết: "không về nữa", "anh thành ngọn lửa") |
| Gặp lá cơm nếp | Từ mùi hương lá cơm nếp nơi xa, người con (người lính) bồi hồi nhớ về bát xôi mùa gặt, nhớ người mẹ tảo tần và quê hương yêu dấu; qua đó thể hiện tình yêu mẹ, yêu quê hương, đất nước hòa quyện thiết tha. | Thơ năm chữ (mỗi dòng 5 tiếng) | Chủ yếu gieo vần cách | Nhịp linh hoạt 2/3, 3/2 | Lá cơm nếp, "bát xôi mùa gặt", "mùi xôi sao lạ lùng"; hình ảnh người mẹ "nhặt lá về đun bếp", "thổi cơm nếp"; mùi vị quê hương | Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác ("thơm suốt đường con"), câu hỏi tu từ ("Mẹ ở đâu chiều nay"), câu cảm thán ("Ôi mùi vị quê hương") |
Giải thích cách điền:
- *Thể thơ*: Đếm số tiếng mỗi dòng — *Đồng dao mùa xuân* đều 4 tiếng → thơ bốn chữ; *Gặp lá cơm nếp* đều 5 tiếng → thơ năm chữ.
- *Vần*: Hai bài đều gieo vần cách (tiếng cuối của các dòng cách nhau hiệp vần), tạo nhạc điệu nhẹ nhàng, gần với đồng dao, lời ru.
- *Nhịp*: Thơ bốn chữ nhịp 2/2 nhịp nhàng như đồng dao; thơ năm chữ nhịp 2/3 (hoặc 3/2) uyển chuyển, phù hợp dòng hồi tưởng, cảm xúc.
- *Hình ảnh* và *biện pháp tu từ*: Chọn những hình ảnh, biện pháp tiêu biểu đã học ở hai văn bản, nêu dẫn chứng ngắn (đúng nguyên văn) để minh họa.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.