Giải Bài 1 trang 50 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Vì sao các văn bản Cuộc chạm trán trên đại dương và Đường vào trung tâm vũ trụ được coi là truyện khoa học viễn tưởng?
(văn bản: Cuộc chạm trán trên đại dương; Đường vào trung tâm vũ trụ)
Gợi ý trả lời
Nhắc lại đặc điểm của truyện khoa học viễn tưởng (SGK Ngữ văn 7, KNTT): Đây là loại truyện hư cấu về những điều kì lạ nhưng *dựa trên tri thức khoa học và trí tưởng tượng*, thường có: đề tài gắn với khoa học – công nghệ, khám phá, phát minh; không gian, thời gian mang tính giả định (tương lai, vũ trụ, lòng đất, đáy biển…); nhân vật thường là nhà khoa học hoặc người có hiểu biết, năng lực đặc biệt; sự kiện li kì, phiêu lưu, vượt ra ngoài hiện thực đời thường nhưng vẫn có cơ sở khoa học. Chiếu các đặc điểm ấy vào hai văn bản, ta thấy cả hai đều hội đủ, nên được coi là truyện khoa học viễn tưởng.
a) Văn bản *Cuộc chạm trán trên đại dương* (trích *Hai vạn dặm dưới đáy biển* – Giuyn Véc-nơ):
- Đề tài khoa học: xoay quanh một phát minh vượt thời đại – chiếc tàu ngầm Nau-ti-lúyt khổng lồ, chạy bằng điện, có thể lặn sâu và đi khắp các đại dương.
- Không gian giả định: lòng đại dương bao la, bí ẩn – nơi con người bình thường chưa thể tới.
- Chi tiết tưởng tượng có cơ sở khoa học: "con cá thiết kình" mà mọi người truy đuổi hóa ra là một con tàu ngầm bằng thép; tốc độ, sức mạnh, cấu tạo của nó được miêu tả như một thành tựu kĩ thuật phi thường (thời Véc-nơ tàu ngầm hiện đại chưa ra đời).
- Nhân vật và tình huống phiêu lưu: giáo sư A-rô-nác cùng cộng sự – những người ham hiểu biết – rơi vào cuộc "chạm trán" li kì, nguy hiểm trên biển.
→ Hội đủ dấu hiệu của truyện khoa học viễn tưởng.
b) Văn bản *Đường vào trung tâm vũ trụ* (Hà Thủy Nguyên):
- Đề tài khoa học – khám phá vũ trụ: hành trình đi vào "Tâm Vũ Trụ", một thế giới khác nằm ngoài hiểu biết thông thường.
- Không gian, thời gian giả định, kì ảo: "Bộ Lạc Mặt Trời", cổng không gian, nơi tồn tại những sinh vật tiền sử (như thằn lằn, khủng long) và những điều không có trong đời thực.
- Chi tiết tưởng tượng, phương tiện kì lạ: việc di chuyển, khám phá dựa trên những giả tưởng về khoa học – vũ trụ chứ không phải phép màu thần kì.
- Nhân vật ham khám phá, tình huống phiêu lưu mạo hiểm: các nhân vật dấn thân vào cuộc hành trình li kì để tìm hiểu bí mật của vũ trụ.
→ Cũng mang đầy đủ đặc trưng của truyện khoa học viễn tưởng.
Kết luận: Hai văn bản đều lấy đề tài từ khoa học – công nghệ và khám phá (đáy đại dương, trung tâm vũ trụ), xây dựng không gian – thời gian giả định, nhân vật ham hiểu biết, cùng những chi tiết hư cấu nhưng dựa trên trí tưởng tượng khoa học. Vì thế, *Cuộc chạm trán trên đại dương* và *Đường vào trung tâm vũ trụ* được coi là truyện khoa học viễn tưởng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.