Giải Câu 4 trang 10 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Hãy chỉ ra những điểm khác biệt về môi trường sống của ếch và rùa. Sự khác biệt đó ảnh hưởng như thế nào đến nhận thức và cảm xúc của hai con vật?
(văn bản: Ếch ngồi đáy giếng)
Gợi ý trả lời
a) Những điểm khác biệt về môi trường sống của ếch và rùa
| Phương diện | Con ếch | Con rùa |
|---|---|---|
| Nơi ở | Trong một cái giếng sập | Biển Đông |
| Không gian | Nhỏ hẹp, nông cạn, quẩn quanh (nước chỉ ngập nách, bùn chỉ lấp bàn chân) | Rộng lớn, sâu thẳm, mênh mông (nghìn dặm chưa thấy hết bề rộng, nghìn nhẫn chưa thấy hết bề sâu) |
| Đặc điểm | Tù túng, cố định; ếch tự coi mình là kẻ làm chủ cả vùng nước trong giếng | Khoáng đạt, bao la; nước lên, nước xuống đều không hề thay đổi |
Tóm lại: ếch sống trong một thế giới chật chội, giới hạn; còn rùa sống trong một thế giới vô cùng rộng lớn.
b) Sự khác biệt đó ảnh hưởng đến nhận thức và cảm xúc của hai con vật
- Với con ếch: Vì chỉ quẩn quanh trong cái giếng nhỏ nên tầm nhìn, hiểu biết của ếch hết sức hạn hẹp. Ếch lấy làm sung sướng, tự mãn, khoe khoang về "cái vui" được một mình làm chủ vũng nước trong giếng, cho đó là niềm vui lớn nhất mà không hề biết còn có thế giới khác lớn lao hơn. Môi trường sống chật hẹp nuôi dưỡng ở ếch sự tự mãn, kiêu ngạo, nông cạn.
- Với con rùa: Sống giữa biển cả bao la, rùa thấy được sự rộng lớn, sâu thẳm của tự nhiên nên có nhận thức sâu rộng, hiểu biết đúng đắn về thế giới. Nhờ vậy, khi nghe ếch khoe khoang, rùa điềm tĩnh kể về cái vui lớn của biển Đông, khiến ếch "ngạc nhiên, thu mình lại, hoảng hốt, bối rối". Cảm xúc của rùa là sự bình thản, khoan thai của kẻ có tầm hiểu biết lớn.
Ý nghĩa: Môi trường sống ảnh hưởng lớn đến tầm nhìn và sự hiểu biết. Môi trường chật hẹp dễ khiến con người nông cạn, chủ quan, kiêu ngạo; môi trường rộng lớn giúp con người mở mang hiểu biết, sống khiêm tốn, đúng mực. Qua đó truyện nhắc nhở mỗi người phải biết mở rộng tầm nhìn, không được chủ quan, kiêu ngạo, coi thường người khác.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.