Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài 4 trang 65 SGK Ngữ văn 7

Thực hành tiếng Việt (Số từ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong câu: "Bụng nó đầy nước, bố phải nắm ngược hai chân dốc xuống như làm xiếc.", có số từ hai kết hợp với chân (hai chân). Trong tiếng Việt, bên cạnh hai chân còn có đôi chân. Hãy tìm thêm những trường hợp tương tự và cho biết sự khác nhau về nghĩa giữa cụm từ có số từ hai và cụm từ có danh từ đơn vị đôi chỉ số lượng trong mỗi trường hợp.

Gợi ý trả lời

a) Những trường hợp tương tự

Trong tiếng Việt, bên cạnh cách dùng số từ *hai* kết hợp với danh từ, còn có cách dùng danh từ đơn vị *đôi* chỉ số lượng. Một số trường hợp tương tự:

- *hai tay* — *đôi tay*
- *hai mắt* — *đôi mắt*
- *hai đũa* — *đôi đũa*
- *hai giày (hai chiếc giày)* — *đôi giày*
- *hai bàn tay* — *đôi bàn tay*

b) Sự khác nhau về nghĩa

- Cụm có số từ *hai* (*hai chân, hai tay, hai mắt, hai đũa, hai giày*): *hai* là số từ chỉ số lượng, cho biết chính xác có 2 đơn vị, nhấn mạnh từng vật riêng lẻ, tách rời, đếm được. Vì vậy ta có thể nói *hai chiếc đũa* (một chiếc lành, một chiếc gãy — không nhất thiết thành bộ).

- Cụm có danh từ đơn vị *đôi* (*đôi chân, đôi tay, đôi mắt, đôi đũa, đôi giày*): *đôi* là danh từ chỉ đơn vị, biểu thị một cặp gồm hai vật giống nhau, luôn đi liền với nhau thành một chỉnh thể thống nhất, hài hòa. *Đôi* vừa cho biết số lượng là hai, vừa gợi tính gắn bó, trọn vẹn thành bộ và thường mang sắc thái biểu cảm, gợi hình, gợi cảm hơn (ví dụ *đôi mắt long lanh*, *đôi bàn tay khéo léo*).

Kết luận: Cùng chỉ số lượng là hai, nhưng *hai* thiên về đếm từng vật riêng lẻ, còn *đôi* nhấn mạnh một cặp đi liền nhau thành chỉnh thể và giàu sắc thái biểu cảm hơn.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.