Giải Câu 3 trang 59 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Trong văn bản, tác giả lí giải về hai khía cạnh của hình ảnh ẩn dụ "tấm bản đồ". Khi bàn về hai khía cạnh đó, tác giả dùng những lí lẽ và bằng chứng nào để thuyết phục người đọc?
(văn bản: Bản đồ dẫn đường (Đa-ni-en Gốt-li-ép))
Gợi ý trả lời
Trong văn bản *Bản đồ dẫn đường* (bức thư ông gửi cháu Sam), tác giả Đa-ni-en Gốt-li-ép coi "tấm bản đồ" là ẩn dụ cho cách mỗi người định hướng, dẫn đường cho cuộc đời mình. Ông lí giải ẩn dụ ấy qua hai khía cạnh, mỗi khía cạnh đều được làm sáng tỏ bằng lí lẽ (lập luận) và bằng chứng (câu chuyện thực tế của gia đình, bản thân).
### a) Khía cạnh thứ nhất: Tấm bản đồ là *cách nhìn nhận về cuộc đời và con người nói chung*
Lí lẽ:
- Cách nhìn nhận về cuộc sống và con người là điều tất yếu hình thành trong mỗi chúng ta.
- Cách nhìn ấy ban đầu được truyền từ bố mẹ, sau đó dần được điều chỉnh theo hoàn cảnh sống, theo tôn giáo hay kinh nghiệm của bản thân.
- Cái nhìn đó có thể theo hướng tích cực (tin tưởng, lạc quan) hoặc tiêu cực (nghi ngờ, dè chừng), và chính nó chi phối cách ta ứng xử, sống trên đời.
Bằng chứng:
- Tác giả kể về mẹ của mình: bà luôn nhìn cuộc đời như một nơi đầy hiểm nguy, thường dặn ông rằng để tồn tại thì phải luôn đề phòng, phải cẩn thận, cảnh giác với mọi người.
- Ngược lại, bản thân tác giả tuy biết cuộc đời có "mặt tối" nhưng vẫn tin con người vốn tốt đẹp, tin cuộc sống là chốn an toàn, đáng để sống thanh thản.
- → Hai cách nhìn trái ngược của hai mẹ con là bằng chứng cho thấy mỗi người có một "tấm bản đồ" riêng về cuộc đời và con người.
###
b) Khía cạnh thứ hai: Tấm bản đồ còn là *cách nhìn nhận về chính bản thân mình*
Lí lẽ:
- Mỗi người phải tự trả lời những câu hỏi về chính mình, chẳng hạn: *"Tôi có phải là người đáng yêu không? Tôi có giỏi giang không? Tôi có phức tạp lắm không? Mọi người có tôn trọng tôi không?..."*.
- Việc tin tưởng hay nghi ngờ bản thân sẽ quyết định ta chọn con đường nào để đi.
- Hiểu và nhìn nhận đúng về chính mình là điều quan trọng nhưng vô cùng khó khăn, cần nhiều thời gian và trải nghiệm.
Bằng chứng:
- Tác giả lấy chính trải nghiệm của bản thân: khi còn trẻ, ông đã bị giằng xé giữa tấm bản đồ của mẹ (nhìn đời đầy nguy hiểm) và tiếng nói từ trái tim, suy nghĩ của riêng mình.
- Ông thú nhận đã phải mất nhiều năm mới tìm ra được tấm bản đồ của riêng mình, mới thật sự hiểu được chính mình.
- → Câu chuyện tự thuật đầy chân thật này là bằng chứng thuyết phục cho khía cạnh "tấm bản đồ là cách nhìn nhận bản thân".
Nhận xét chung: Ở cả hai khía cạnh, tác giả đều kết hợp lí lẽ chặt chẽ với bằng chứng là câu chuyện có thật của gia đình và bản thân, khiến lời khuyên trở nên gần gũi, chân thành và giàu sức thuyết phục với người cháu (và người đọc).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.