Giải Câu 4 trang 60 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
NGỮ LIỆU: Đoạn thứ hai: (1) Nhưng quan điểm ấy dường như không phù hợp với ông. (2) Những gì ông thấy không giống như lời bố mẹ ông nói. (3) Ông cảm thấy yêu mến và tin tưởng tất cả mọi người xung quanh. (4) Ông thấy cuộc sống là chốn bình yên và an toàn. (5) Kết quả là ông nhận ra mình khác biệt với chính gia đình mình. (6) Chưa bao giờ ông cảm thấy tự tin với quan điểm của mình, bởi gia đình ông luôn cho rằng quan điểm đó là hoàn toàn sai lầm. (7) Mỗi khi ông và mẹ trò chuyện về một người nào đó và ông khen ngợi họ dễ thương, tốt bụng, thế nào mẹ ông cũng ngán ngẩm: "Cứ chờ mà xem!". (Đoạn thứ nhất nằm ở trang trước.)
Em thử đổi vị trí các câu trong đoạn thứ nhất và đoạn thứ hai theo một trật tự bất kì, chẳng hạn 2, 4, 1, 5, 3 (đoạn thứ nhất) và 7, 3, 4, 6, 1, 5, 2 (đoạn thứ hai). Hãy đọc lại các câu theo trật tự đã thay đổi và rút ra nhận xét.
Gợi ý trả lời
Cách làm: Em đọc lại các câu theo đúng trật tự đã bị đảo (ví dụ SGK gợi ý: đoạn thứ hai đọc theo thứ tự 7, 3, 4, 6, 1, 5, 2), rồi so sánh với đoạn gốc để rút ra nhận xét.
a) Đọc lại đoạn thứ hai theo trật tự đã đổi (7, 3, 4, 6, 1, 5, 2):
(7) Mỗi khi ông và mẹ trò chuyện về một người nào đó và ông khen ngợi họ dễ thương, tốt bụng, thế nào mẹ ông cũng ngán ngẩm: "Cứ chờ mà xem!". (3) Ông cảm thấy yêu mến và tin tưởng tất cả mọi người xung quanh. (4) Ông thấy cuộc sống là chốn bình yên và an toàn. (6) Chưa bao giờ ông cảm thấy tự tin với quan điểm của mình, bởi gia đình ông luôn cho rằng quan điểm đó là hoàn toàn sai lầm. (1) Nhưng quan điểm ấy dường như không phù hợp với ông. (5) Kết quả là ông nhận ra mình khác biệt với chính gia đình mình. (2) Những gì ông thấy không giống như lời bố mẹ ông nói.
b) Nhận xét:
- Khi đọc theo trật tự bị đảo, đoạn văn trở nên rời rạc, lộn xộn, khó hiểu, mạch ý không còn liền mạch; người đọc không nắm được nội dung chính và lô-gích của đoạn.
- Các phương tiện liên kết bị "gãy": chẳng hạn câu (1) mở đầu bằng từ nối "Nhưng" và cụm "quan điểm ấy" (phép nối, phép thế) vốn phải đứng sau một câu nêu "quan điểm" trước đó; khi bị đẩy xuống giữa đoạn thì không còn câu nào để nó nối tiếp và thay thế, nên quan hệ ý nghĩa bị đứt. Tương tự, câu (5) bắt đầu bằng "Kết quả là" (từ nối chỉ kết quả) nhưng lại không còn đặt sau các nguyên nhân, khiến ý "kết quả" trở nên vô lí.
- Trật tự gốc được sắp xếp theo một quan hệ hợp lí về nghĩa và thời gian (nêu – diễn giải – nguyên nhân – kết quả); đảo trật tự làm phá vỡ quan hệ ấy.
c) Kết luận (điều rút ra): Trật tự sắp xếp các câu trong đoạn văn không thể tùy tiện. Các câu trong một đoạn (và các đoạn trong văn bản) phải được sắp xếp theo một trình tự hợp lí và được nối kết bằng các phép liên kết (phép nối, phép thế, phép lặp). Nhờ đó văn bản mới có tính liên kết về hình thức và tính mạch lạc về nội dung, giúp người đọc hiểu đúng và theo được mạch ý của người viết.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.