Giải Bài 2 trang 73 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Chỉ ra những điểm giống nhau và khác nhau về cách nêu ý kiến, cách sử dụng lí lẽ và bằng chứng giữa hai văn bản Bản đồ dẫn đường và Hãy cầm lấy và đọc.
Gợi ý trả lời
Bài 2 (trang 74) — So sánh hai văn bản *Bản đồ dẫn đường* (Đa-ni-en Gốt-li-ép) và *Hãy cầm lấy và đọc* (Huỳnh Như Phương)
Cả hai đều là văn bản nghị luận bàn về một vấn đề trong đời sống, nên có nhiều điểm gặp nhau, song mỗi tác giả lại có cách triển khai riêng. Có thể chỉ ra như sau:
a) Về cách nêu ý kiến
*Giống nhau:*
- Cả hai văn bản đều nêu một ý kiến (luận điểm) rõ ràng, nhất quán và hướng người đọc tới một bài học sâu sắc về cuộc sống: *Bản đồ dẫn đường* bàn về cách mỗi người tự chọn cho mình một “tấm bản đồ” — tức cách nhìn nhận về cuộc đời và về chính bản thân; *Hãy cầm lấy và đọc* bàn về ý nghĩa, giá trị của việc đọc sách đối với con người.
- Ý kiến đều được trình bày mạch lạc, có sức lôi cuốn, thuyết phục.
*Khác nhau:*
- *Bản đồ dẫn đường* nêu ý kiến một cách gián tiếp, nhẹ nhàng, giàu chất tâm tình: tác giả viết dưới hình thức một bức thư gửi cháu, mượn hình ảnh ẩn dụ “tấm bản đồ” để dẫn dắt vấn đề, khơi gợi để người đọc tự suy ngẫm rồi rút ra bài học.
- *Hãy cầm lấy và đọc* nêu ý kiến trực tiếp hơn, luận điểm được nêu rành mạch, lí lẽ triển khai theo trình tự chặt chẽ nhằm khẳng định dứt khoát giá trị của việc đọc sách.
b) Về cách sử dụng lí lẽ và bằng chứng
*Giống nhau:*
- Cả hai đều kết hợp lí lẽ với bằng chứng để làm cho ý kiến trở nên có cơ sở, giàu sức thuyết phục.
- Bằng chứng đều được chọn lọc, gắn chặt với lí lẽ, soi sáng cho luận điểm chứ không rời rạc.
*Khác nhau:*
- *Bản đồ dẫn đường*: lí lẽ gắn với trải nghiệm riêng tư, cảm xúc của người ông; bằng chứng chủ yếu lấy từ chính câu chuyện đời của tác giả (câu chuyện tìm chiếc chìa khóa dưới ánh đèn đường, câu chuyện về người mẹ và về hành trình trưởng thành của bản thân). Nhờ vậy, cách lập luận mang màu sắc gần gũi, chân thành, thấm thía như lời tâm sự.
- *Hãy cầm lấy và đọc*: lí lẽ mang tính khách quan, lí trí; bằng chứng được lấy từ sách vở, lịch sử, văn hóa đọc của nhân loại (như câu chuyện thánh Au-gu-xtinh nghe tiếng “Hãy cầm lấy và đọc”, những nhận định về vai trò của sách…). Nhờ vậy, cách lập luận có sức nặng của tri thức, tính phổ quát và tính thuyết phục bằng lí lẽ.
→ Kết luận: Hai văn bản cùng thuộc kiểu nghị luận và cùng nêu ý kiến kèm lí lẽ, bằng chứng; nhưng *Bản đồ dẫn đường* thiên về cách nói gián tiếp, giàu hình ảnh ẩn dụ và trải nghiệm cá nhân, cảm xúc, còn *Hãy cầm lấy và đọc* thiên về cách nói trực tiếp, lí lẽ chặt chẽ và bằng chứng từ tri thức, văn hóa.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.