Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 1 trang 111 SGK Ngữ văn 8

Củng cố, mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Xác định những điểm chung về nội dung của các văn bản đọc trong bài và rút ra những kết luận bổ ích cho bản thân.

Gợi ý trả lời

a) Những điểm chung về nội dung của các văn bản đọc trong bài

Hai văn bản thơ được học trong bài (Bài 4 – *Tiếng cười trào phúng trong thơ*) là "Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu" (Trần Tế Xương) và "Lai Tân" (Hồ Chí Minh). Có thể rút ra những điểm chung sau:

- Cả hai đều là thơ trào phúng: dùng tiếng cười (châm biếm, mỉa mai) làm phương tiện biểu đạt chính.
- Cả hai đều hướng tiếng cười vào việc phê phán hiện thực xã hội: phơi bày, đả kích những cái lố lăng, nhố nhăng, thối nát, bất công của xã hội đương thời.
+ "Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu" châm biếm cảnh trường thi nhốn nháo, ô hợp buổi giao thời, qua đó bộc lộ nỗi đau mất nước, sự suy tàn của nền Nho học.
+ "Lai Tân" đả kích bộ máy quan lại thối nát (ban trưởng, cảnh trưởng, huyện trưởng) ăn chơi, tham nhũng, vô trách nhiệm.
- Tiếng cười trong cả hai bài đều chứa đựng thái độ, tình cảm của tác giả trước thời cuộc: vừa mỉa mai, châm biếm sắc sảo, vừa ẩn chứa nỗi xót xa, phẫn uất trước hiện thực.
- Về nghệ thuật, cả hai đều sử dụng các thủ pháp trào phúng: giọng điệu mỉa mai, cách nói ngược, tạo sự đối lập, bất ngờ ở cuối bài để bật lên tiếng cười phê phán.

b) Những kết luận bổ ích cho bản thân

- Thơ trào phúng là một "vũ khí" đấu tranh: tiếng cười không chỉ để mua vui mà còn để phê phán cái xấu, cái ác, cái lố bịch, góp phần làm xã hội tốt đẹp hơn.
- Đằng sau tiếng cười châm biếm thường là tấm lòng của người nghệ sĩ: yêu nước, thương dân, trăn trở trước thời cuộc. Khi đọc, cần cảm nhận được tình cảm, thái độ ấy.
- Trong cuộc sống, mỗi người nên biết nhìn nhận, phê phán những thói hư tật xấu bằng thái độ tỉnh táo, sắc bén nhưng nhân văn; đồng thời tự soi lại mình để tránh những điều đáng cười, đáng chê.
- Cần rèn luyện khả năng đọc hiểu thơ trào phúng: chú ý giọng điệu, các thủ pháp gây cười và ý nghĩa phê phán ẩn sau tiếng cười.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.