Giải Bài 1 trang 111 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Xác định những điểm chung về nội dung của các văn bản đọc trong bài và rút ra những kết luận bổ ích cho bản thân.
Gợi ý trả lời
a) Những điểm chung về nội dung của các văn bản đọc trong bài
Hai văn bản thơ được học trong bài (Bài 4 – *Tiếng cười trào phúng trong thơ*) là "Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu" (Trần Tế Xương) và "Lai Tân" (Hồ Chí Minh). Có thể rút ra những điểm chung sau:
- Cả hai đều là thơ trào phúng: dùng tiếng cười (châm biếm, mỉa mai) làm phương tiện biểu đạt chính.
- Cả hai đều hướng tiếng cười vào việc phê phán hiện thực xã hội: phơi bày, đả kích những cái lố lăng, nhố nhăng, thối nát, bất công của xã hội đương thời.
+ "Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu" châm biếm cảnh trường thi nhốn nháo, ô hợp buổi giao thời, qua đó bộc lộ nỗi đau mất nước, sự suy tàn của nền Nho học.
+ "Lai Tân" đả kích bộ máy quan lại thối nát (ban trưởng, cảnh trưởng, huyện trưởng) ăn chơi, tham nhũng, vô trách nhiệm.
- Tiếng cười trong cả hai bài đều chứa đựng thái độ, tình cảm của tác giả trước thời cuộc: vừa mỉa mai, châm biếm sắc sảo, vừa ẩn chứa nỗi xót xa, phẫn uất trước hiện thực.
- Về nghệ thuật, cả hai đều sử dụng các thủ pháp trào phúng: giọng điệu mỉa mai, cách nói ngược, tạo sự đối lập, bất ngờ ở cuối bài để bật lên tiếng cười phê phán.
b) Những kết luận bổ ích cho bản thân
- Thơ trào phúng là một "vũ khí" đấu tranh: tiếng cười không chỉ để mua vui mà còn để phê phán cái xấu, cái ác, cái lố bịch, góp phần làm xã hội tốt đẹp hơn.
- Đằng sau tiếng cười châm biếm thường là tấm lòng của người nghệ sĩ: yêu nước, thương dân, trăn trở trước thời cuộc. Khi đọc, cần cảm nhận được tình cảm, thái độ ấy.
- Trong cuộc sống, mỗi người nên biết nhìn nhận, phê phán những thói hư tật xấu bằng thái độ tỉnh táo, sắc bén nhưng nhân văn; đồng thời tự soi lại mình để tránh những điều đáng cười, đáng chê.
- Cần rèn luyện khả năng đọc hiểu thơ trào phúng: chú ý giọng điệu, các thủ pháp gây cười và ý nghĩa phê phán ẩn sau tiếng cười.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.