Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Câu 8 trang 111 SGK Ngữ văn 8

Bài 5. Những câu chuyện hài   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đối với thói hư tật xấu của con người, truyện cười có thể đả kích, lên án hay bông đùa, giễu cợt nhẹ nhàng, giáo dục kín đáo. Em có nhận xét gì về sắc thái của tiếng cười trong mỗi câu chuyện ở bài học này?

Gợi ý trả lời

Mở ý: Đề gợi ra một "thang độ" sắc thái của tiếng cười trong truyện cười: từ mạnh đến nhẹ — *đả kích, lên án* → *giễu cợt nhẹ nhàng, bông đùa* → *giáo dục kín đáo*. Các truyện cười dân gian học trong bài (*Lợn cưới, áo mới*; *Treo biển*; *Nói dóc gặp nhau*) không nhằm đả kích, lên án mà chủ yếu cười để mua vui và răn đời một cách nhẹ nhàng. Nhận xét từng truyện:

a) *Lợn cưới, áo mới*
- Đối tượng cười: thói khoe khoang, hợm của của hai anh chàng — một anh khoe áo mới, một anh khoe lợn cưới, đến mức hỏi – đáp lạc cả nội dung bình thường ("từ lúc tôi mặc cái áo mới này…").
- Sắc thái: tiếng cười giễu cợt nhẹ nhàng, bông đùa, thiên về giải trí. Tác giả dân gian không lên án gay gắt mà chế giễu cái lố bịch, phi lí của thói khoe của để người nghe tự thấy buồn cười mà tránh.
- Ý nghĩa giáo dục: kín đáo nhắc nhở không nên khoe mẽ, phô trương.

b) *Treo biển*
- Đối tượng cười: thói ba phải, thiếu chủ kiến — nhà hàng treo tấm biển "Ở đây có bán cá tươi", ai góp ý gì cũng nghe theo, lần lượt bỏ dần từng chữ cho đến khi cất luôn cả cái biển.
- Sắc thái: tiếng cười nhẹ nhàng, hóm hỉnh, giễu cợt, không cay độc. Cái cười bật ra từ sự vô lí tăng dần của việc sửa biển.
- Ý nghĩa giáo dục: kín đáo — khuyên con người cần có lập trường, chính kiến, biết chọn lọc khi tiếp thu ý kiến của người khác.

c) *Nói dóc gặp nhau*
- Đối tượng cười: thói khoác lác, nói dóc — hai anh thi nhau bịa chuyện "cây cao, chiếc ghe dài" phi thực tế; anh sau bẻ lại anh trước bằng chính lời nói dóc của mình.
- Sắc thái: tiếng cười bông đùa, vui vẻ, mang tính giải trí là chính; có phê phán thói nói dối nhưng rất nhẹ, thiên về mua vui, đùa cợt.
- Ý nghĩa giáo dục: kín đáo phê phán thói ba hoa, nói dối không biết ngượng.

Nhận xét chung: Sắc thái tiếng cười trong các truyện cười ở bài học chủ yếu là giễu cợt nhẹ nhàng, bông đùa và giáo dục kín đáo, không nghiêng về đả kích, lên án. Đây là nét đặc trưng của truyện cười dân gian: dùng cái cười sảng khoái, hóm hỉnh để mua vui, đồng thời nhẹ nhàng phê phán những thói hư tật xấu (khoe khoang, ba phải, khoác lác), giúp người đọc tự rút ra bài học mà không thấy nặng nề.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.