Giải Câu 5 trang 15 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Trong lời người kể chuyện có đôi chỗ xen vào những ý nghĩ thầm kín của nhân vật Trần Quốc Toản. Nêu một vài trường hợp và phân tích tác dụng của sự đan xen đó.
(văn bản: Lá cờ thêu sáu chữ vàng - Nguyễn Huy Tưởng)
Gợi ý trả lời
Mở đầu: Trong văn bản *Lá cờ thêu sáu chữ vàng*, bên cạnh lời kể chuyện ở ngôi thứ ba, nhà văn Nguyễn Huy Tưởng còn khéo léo xen vào những ý nghĩ thầm kín của nhân vật Trần Quốc Toản. Dưới đây là một vài trường hợp tiêu biểu và tác dụng của sự đan xen đó.
a) Một vài trường hợp lời người kể chuyện xen vào ý nghĩ thầm kín của Trần Quốc Toản:
- Khi bị quân Thánh Dực ngăn lại, không cho xuống bến gặp vua, Trần Quốc Toản nghĩ: *"Ta sẽ xuống, ta sẽ nói cho vua nghe những điều ta nghĩ..."* — nỗi khao khát được bày tỏ chí đánh giặc.
- Nghĩ đến cảnh nước nhà bị quân Nguyên dòm ngó, cậu thầm căm giận bọn sứ giặc hống hách, lăm le xâm chiếm, trong lòng sục sôi: muốn được gặp vua để xin đánh.
- Lúc đứng chờ mãi mà vẫn không được vào, Trần Quốc Toản thầm nghĩ mình là bề tôi, lại là người trong hoàng tộc, không thể đứng ngoài việc nước; cậu nóng lòng, uất ức vì bị coi là trẻ con.
- Chi tiết cậu vô tình bóp nát quả cam lúc nào không biết, bởi mải nghĩ đến chuyện dẹp giặc, cứu nước — ý nghĩ lấn át cả hành động bên ngoài.
b) Phân tích tác dụng của sự đan xen đó:
- Giúp người đọc hiểu sâu nội tâm nhân vật: ta không chỉ thấy hành động, lời nói bên ngoài mà còn nhìn thấu được tâm tư, suy nghĩ, tình cảm thầm kín của Trần Quốc Toản.
- Làm nổi bật tấm lòng yêu nước, căm thù giặc và chí khí, hoài bão lớn lao của một thiếu niên anh hùng; qua đó khắc họa tính cách nhân vật chân thực, sinh động, đáng khâm phục.
- Lí giải hợp lí cho hành động của nhân vật (như việc bóp nát quả cam): hành động bộc phát ấy xuất phát từ dòng suy nghĩ mãnh liệt bên trong, khiến chi tiết trở nên thuyết phục và giàu ý nghĩa.
- Tạo nên sự linh hoạt, hấp dẫn cho lời kể: điểm nhìn trần thuật di chuyển từ bên ngoài vào bên trong nhân vật, khiến câu chuyện vừa khách quan vừa thấm đẫm cảm xúc, lôi cuốn người đọc.
- Giúp người kể chuyện bộc lộ thái độ trân trọng, ngợi ca đối với nhân vật một cách tự nhiên, kín đáo mà sâu sắc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.