Giải Bài 3 trang 124 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Nêu những nét giống nhau và khác nhau về thi luật giữa thơ thất ngôn bát cú và thơ tứ tuyệt Đường luật.
Gợi ý trả lời
Nét giống nhau và khác nhau về thi luật giữa thơ thất ngôn bát cú và thơ tứ tuyệt Đường luật
a) Những nét giống nhau
- Số tiếng trong mỗi dòng: cả hai thể đều có mỗi dòng (câu) gồm 7 tiếng (thất ngôn).
- Luật bằng – trắc (luật thơ): đều tuân theo luật bằng trắc chặt chẽ của thơ Đường luật, theo nguyên tắc "nhất – tam – ngũ bất luận, nhị – tứ – lục phân minh" (các tiếng thứ 2, 4, 6 trong dòng phải đúng luật bằng trắc). Bài thơ gọi là *luật bằng* nếu tiếng thứ hai của câu thứ nhất là thanh bằng, *luật trắc* nếu là thanh trắc.
- Niêm: đều có sự kết dính (niêm) giữa các câu theo quy định — tiếng thứ hai của các câu niêm với nhau phải cùng thanh (cùng bằng hoặc cùng trắc).
- Vần (gieo vần): đều gieo vần bằng, gieo ở cuối các câu và thường chỉ dùng một vần (độc vận) suốt bài.
- Nhịp: thường ngắt nhịp 4/3 (hoặc 2/2/3).
b) Những nét khác nhau
| Tiêu chí | Thất ngôn bát cú | Tứ tuyệt (thất ngôn tứ tuyệt) |
|---|---|---|
| Số dòng (câu) | 8 câu | 4 câu |
| Số tiếng cả bài | 7 × 8 = 56 tiếng | 7 × 4 = 28 tiếng |
| Bố cục | 4 phần: đề – thực – luận – kết (mỗi phần 2 câu) | 4 phần: khai – thừa – chuyển – hợp (mỗi phần 1 câu) |
| Vị trí gieo vần | gieo vần ở cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8 | gieo vần ở cuối các câu 1, 2, 4 (hoặc 2, 4) |
| Đối | bắt buộc đối ở hai cặp câu thực (3–4) và luận (5–6) | không bắt buộc đối |
→ Có thể coi thơ tứ tuyệt như "một nửa" bài thất ngôn bát cú: cùng luật, niêm, vần, nhịp của thơ Đường luật, nhưng ngắn gọn hơn (4 câu), bố cục và cách đối giản lược hơn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.