Giải Nói và nghe trang 129 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Thực hiện việc chuẩn bị cho bài nói với đề tài: Kiêu căng và hiếu thắng – những thói xấu cần tránh.
Gợi ý trả lời
## Chuẩn bị bài nói: *Kiêu căng và hiếu thắng – những thói xấu cần tránh*
a) Xác định mục đích nói và người nghe
- Mục đích: Trình bày ý kiến, thuyết phục người nghe nhận ra kiêu căng và hiếu thắng là những thói xấu cần tránh; từ đó rèn luyện thái độ khiêm tốn, hòa nhã.
- Người nghe: Thầy cô và các bạn trong lớp.
- Không gian và thời gian: Trình bày trong tiết học, thời lượng khoảng 5–7 phút.
b) Tìm ý và sắp xếp ý (lập dàn ý)
*Mở đầu:* Nêu vấn đề và lí do chọn đề tài – trong cuộc sống, bên cạnh những đức tính tốt, con người cũng dễ mắc những thói xấu, trong đó kiêu căng và hiếu thắng là hai thói thường gặp và gây nhiều tác hại.
*Triển khai:*
- Giải thích khái niệm:
- *Kiêu căng*: tự cho mình là hơn người, coi thường người khác, thường khoe khoang, tự mãn.
- *Hiếu thắng*: luôn muốn phần thắng về mình, không chịu thua kém, bất chấp đúng sai.
- Biểu hiện: hay khoe khoang thành tích; xem thường ý kiến người khác; tranh cãi để giành phần hơn; khó chấp nhận thất bại; dễ nổi nóng, chê bai bạn bè.
- Tác hại:
- Với bản thân: tự mãn nên không tiến bộ, dễ chủ quan dẫn đến thất bại; đánh mất sự tín nhiệm và tình cảm của mọi người.
- Với người khác và tập thể: gây mất đoàn kết, tạo không khí căng thẳng, làm tổn thương người xung quanh.
- Dẫn chứng: có thể liên hệ nhân vật Dế Mèn (*Bài học đường đời đầu tiên*) vì kiêu căng mà gây ra cái chết của Dế Choắt; hoặc những ví dụ gần gũi trong học tập, sinh hoạt.
- Nguyên nhân: thiếu khiêm tốn, đề cao cái tôi, chưa biết lắng nghe và tôn trọng người khác.
- Giải pháp khắc phục: rèn luyện đức tính khiêm tốn, biết lắng nghe, nhìn nhận đúng khả năng của mình; học cách chấp nhận thua – thắng một cách bình thản; luôn tôn trọng và học hỏi người khác.
*Kết luận:* Khẳng định kiêu căng và hiếu thắng là những thói xấu cần tránh; kêu gọi mọi người cùng rèn luyện sự khiêm tốn, hòa nhã để hoàn thiện bản thân và sống đẹp hơn.
c) Chuẩn bị phương tiện và luyện tập
- Chuẩn bị tranh ảnh, dẫn chứng minh họa (nếu có), ghi những ý chính ra giấy nhớ.
- Luyện nói trước ở nhà: nói to, rõ ràng, mạch lạc; chú ý ngữ điệu, nét mặt, cử chỉ.
- Dự kiến những câu hỏi người nghe có thể nêu và cách trả lời.
d) Khi trình bày và trao đổi
- Mở đầu chào hỏi, giới thiệu đề tài; trình bày lần lượt theo dàn ý; kết thúc bằng lời khẳng định và cảm ơn.
- Lắng nghe, ghi nhận ý kiến phản hồi; trao đổi lịch sự, cầu thị – chính thái độ này cũng thể hiện sự khiêm tốn, trái với kiêu căng, hiếu thắng mà bài nói muốn phê phán.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.