Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 2 trang 24 SGK Ngữ văn 8

Thực hành tiếng Việt: Từ ngữ địa phương   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nhận xét việc sử dụng từ ngữ địa phương (in đậm) trong các trường hợp sau:
a. Năm học này, cả lớp đặt chỉ tiêu giồng và chăm sóc 20 cây ở nghĩa trang liệt sĩ của xã.
(Trích Biên bản họp lớp)
b. Con xem, mới có hai hôm mà hạt đậu nó đã nhớn thế đấy. Nếu con giồng nó ra vườn, chăm bón cẩn thận, nó sẽ ra hoa ra quả…
(Vũ Tú Nam, Những truyện hay viết cho thiếu nhi)

Gợi ý trả lời

Trước hết cần nhận ra các từ ngữ địa phương (in đậm) và từ ngữ toàn dân tương ứng:

- giồng → từ toàn dân là trồng
- nhớn → từ toàn dân là lớn

Việc dùng từ ngữ địa phương chỉ phù hợp trong một số hoàn cảnh giao tiếp nhất định; trong văn bản mang tính hành chính, khoa học thì cần dùng từ ngữ toàn dân.

a. Trường hợp này trích từ *Biên bản họp lớp* — một văn bản hành chính, đòi hỏi ngôn ngữ chuẩn mực, trang trọng, dùng từ ngữ toàn dân để mọi người đều hiểu thống nhất. Vì vậy, việc dùng từ địa phương giồng ở đây là không phù hợp; đáng lẽ phải viết là trồng ("đặt chỉ tiêu *trồng* và chăm sóc 20 cây...").

b. Trường hợp này trích từ tác phẩm văn học của Vũ Tú Nam, nằm trong lời nói của nhân vật (lời người lớn trò chuyện với trẻ nhỏ). Ở đây, việc dùng các từ địa phương nhớn (lớn), giồng (trồng) là phù hợp: nó giúp tái hiện chân thực lời ăn tiếng nói, giọng điệu tự nhiên, mộc mạc của nhân vật, đồng thời tô đậm sắc thái, màu sắc địa phương cho tác phẩm. Đây là dụng ý nghệ thuật của nhà văn.

Kết luận: Cùng là từ ngữ địa phương nhưng cách dùng phù hợp hay không phụ thuộc vào hoàn cảnh giao tiếp: không nên dùng trong văn bản hành chính (ý a), nhưng có thể dùng trong tác phẩm văn học để khắc họa nhân vật và tạo sắc thái địa phương (ý b).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.