Giải Nói và nghe trang 131 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Chọn một trong hai nội dung sau đây để chuẩn bị và trình bày bài nói:
a. Ai cũng có thể có những thói xấu và sai lầm. Điều quan trọng là cần nhận thức được điều đó để sửa chữa.
b. Phê phán người khác thì dễ, tự biết mình để thay đổi những thói xấu của bản thân mới khó.
Gợi ý trả lời
# Nói và nghe — Trình bày ý kiến về một vấn đề đời sống
*(Gợi ý: Đề cho chọn một trong hai nội dung. Dưới đây là bài nói mẫu cho cả hai để em tham khảo, chỉ cần chọn một ý mà trình bày.)*
## Chuẩn bị chung (cho cả hai nội dung)
a) Trước khi nói
- Xác định mục đích: thuyết phục người nghe đồng tình với quan điểm của mình về việc nhận ra và sửa chữa thói xấu/sai lầm.
- Người nghe: thầy cô và các bạn trong lớp.
- Tìm ý và lập dàn ý: nêu vấn đề → giải thích → bàn luận (lí lẽ + dẫn chứng) → liên hệ bản thân → kết luận, kêu gọi.
- Chuẩn bị tranh ảnh, câu chuyện, câu danh ngôn để minh hoạ; tập nói trước ở nhà, chú ý giọng điệu, cử chỉ, ánh mắt.
Liên hệ văn bản *Cóc tía*: Nhân vật trong truyện giúp ta thấy mỗi người đều có thể mắc lỗi; điều đáng quý là biết nhìn lại mình để sửa đổi và trưởng thành.
---
## Ý a. "Ai cũng có thể có những thói xấu và sai lầm. Điều quan trọng là cần nhận thức được điều đó để sửa chữa."
Mở đầu: Kính chào thầy cô và các bạn. Có câu: *"Nhân vô thập toàn"* — không ai hoàn hảo cả. Hôm nay em muốn trình bày suy nghĩ về việc: ai cũng có thể có thói xấu, sai lầm, và quan trọng là biết nhận ra để sửa chữa.
Nội dung chính:
1. Giải thích: *Thói xấu* là những tật, thói quen chưa tốt (lười biếng, nóng nảy, ích kỉ…); *sai lầm* là những điều làm chưa đúng. Đây là điều rất phổ biến, hầu như ai cũng từng mắc phải.
2. Vì sao ai cũng có thể mắc: Con người không hoàn hảo; do thiếu hiểu biết, do hoàn cảnh, do nhất thời thiếu kiềm chế. Mắc lỗi là một phần tự nhiên của quá trình trưởng thành.
3. Vì sao nhận thức để sửa chữa là quan trọng: Nếu biết nhận ra lỗi, ta sẽ không lặp lại, ngày càng tiến bộ và hoàn thiện bản thân; ngược lại, che giấu hay chối bỏ sẽ khiến thói xấu bám rễ, gây hậu quả lớn hơn.
4. Dẫn chứng: Một học sinh ham chơi, điểm kém; khi nhận ra sai lầm và chăm học lại thì tiến bộ rõ rệt. Nhiều danh nhân cũng từng vấp ngã nhưng nhờ biết sửa mình mà thành công.
5. Cách làm: Trung thực tự nhìn lại mình, lắng nghe góp ý, dũng cảm nhận lỗi và kiên trì sửa đổi từng chút một.
Kết thúc: Mắc lỗi không đáng sợ, đáng sợ là không biết mình sai. Mong các bạn và em cùng rèn thói quen nhìn lại bản thân mỗi ngày để tốt hơn. Em xin cảm ơn và mong nhận được góp ý.
---
## Ý b. "Phê phán người khác thì dễ, tự biết mình để thay đổi những thói xấu của bản thân mới khó."
Mở đầu: Kính chào thầy cô và các bạn. Trong cuộc sống, ta rất dễ chỉ ra khuyết điểm của người khác, nhưng để tự nhìn thấy và sửa thói xấu của chính mình lại khó hơn nhiều. Đó là điều em muốn chia sẻ hôm nay.
Nội dung chính:
1. Giải thích: *Phê phán người khác thì dễ* vì ta đứng ngoài, dễ thấy lỗi của họ. *Tự biết mình để thay đổi mới khó* vì phải dũng cảm thừa nhận khuyết điểm của bản thân và kiên trì sửa đổi.
2. Vì sao phê phán người khác dễ: Nhìn người khác, ta khách quan hơn, lại không phải chịu tổn thương tự ái; nói ra lỗi của họ không mất gì.
3. Vì sao tự sửa mình khó: Con người thường có tâm lí bênh vực, bao biện cho bản thân; nhận lỗi đụng đến lòng tự trọng; thay đổi một thói quen đòi hỏi ý chí và thời gian.
4. Bàn luận: Người khôn ngoan là người biết "tiên trách kỉ, hậu trách nhân" — trước hết trách mình rồi mới trách người. Chỉ lo chê bai người khác mà không sửa mình thì bản thân mãi không tiến bộ.
5. Dẫn chứng: Có bạn hay chê người khác bừa bộn nhưng bàn học của mình lại lộn xộn; khi biết tự nhìn lại và dọn dẹp thì được mọi người quý mến hơn. Liên hệ bài học từ *Cóc tía*: biết tự soi lại mình mới thực sự trưởng thành.
6. Cách làm: Hạn chế soi mói người khác; thường xuyên tự kiểm điểm; biết ơn những lời góp ý chân thành và quyết tâm thay đổi.
Kết thúc: Thay vì chỉ trích người khác, mỗi chúng ta hãy dành thời gian nhìn lại và hoàn thiện chính mình. Đó mới là điều khó nhưng đáng làm nhất. Em xin cảm ơn và rất mong nhận được ý kiến của mọi người.
---
## Sau khi nói
- Người nói: lắng nghe phản hồi, giải đáp thắc mắc, cảm ơn.
- Người nghe: nhận xét về nội dung (rõ ý, lí lẽ – dẫn chứng thuyết phục chưa) và cách trình bày (giọng nói, cử chỉ, tương tác).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.