Giải Bài 2 trang 22 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Tóm tắt tác phẩm và nêu nhận xét về kiểu cốt truyện.
(văn bản: Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long)
Gợi ý trả lời
a) Tóm tắt tác phẩm *Lặng lẽ Sa Pa* (Nguyễn Thành Long)
Trên chuyến xe khách từ Hà Nội lên Lào Cai, ông họa sĩ già và cô kĩ sư trẻ mới ra trường có dịp trò chuyện cùng bác lái xe. Khi xe dừng nghỉ, bác lái xe giới thiệu với họ anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2 600 mét — người mà bác gọi vui là "người cô độc nhất thế gian".
Trong cuộc gặp gỡ tình cờ, ngắn ngủi chừng ba mươi phút, anh thanh niên đón khách nồng hậu: tặng hoa cho cô kĩ sư, biếu bác lái xe củ tam thất, pha trà, kể về công việc đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất — công việc đòi hỏi tỉ mỉ, chính xác và tinh thần trách nhiệm cao, nhất là những lần "ốp" lúc một giờ sáng giữa trời rét và gió tuyết. Anh còn kể về cách anh tổ chức cuộc sống ngăn nắp, trồng hoa, nuôi gà, đọc sách để vơi bớt cô đơn và tìm thấy niềm vui, hạnh phúc trong lao động vì đất nước.
Cảm phục anh, ông họa sĩ muốn vẽ chân dung anh, nhưng anh từ chối và khiêm tốn giới thiệu những người khác mà anh cho là đáng vẽ hơn: ông kĩ sư vườn rau Sa Pa, anh cán bộ nghiên cứu lập bản đồ sét. Cuộc chia tay diễn ra trong lưu luyến; anh tặng cô kĩ sư làn trứng để ăn đường, để lại trong lòng ông họa sĩ và cô gái những ấn tượng, suy nghĩ đẹp về con người lao động thầm lặng.
b) Nhận xét về kiểu cốt truyện
- *Cốt truyện đơn giản, nhẹ nhàng*: truyện chỉ xoay quanh một tình huống gặp gỡ tình cờ, chóng vánh giữa ba, bốn nhân vật trên hành trình của một chuyến xe. Gần như không có biến cố, xung đột hay kịch tính gay cấn.
- *Kiểu cốt truyện trữ tình, giàu chất thơ*: diễn biến truyện được dẫn dắt chủ yếu bằng tâm trạng, cảm xúc và suy ngẫm của nhân vật (đặc biệt qua điểm nhìn của ông họa sĩ) chứ không bằng hành động hay sự kiện. Nhờ vậy, nhân vật anh thanh niên hiện lên vừa chân thực vừa đẹp đẽ, lung linh.
- *Tác dụng*: kiểu cốt truyện này rất phù hợp để nhà văn khắc họa vẻ đẹp tâm hồn, lí tưởng và phẩm chất của những con người lao động âm thầm cống hiến cho đất nước, đồng thời tạo nên chất thơ, chất lãng mạn đặc trưng cho tác phẩm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.