Giải Bài 5 trang 22 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Tìm một số chi tiết thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật ông hoạ sĩ về con người và nghệ thuật. Trên cơ sở đó, em hãy nhận xét về vai trò của nhân vật này trong tác phẩm.
(văn bản: Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long)
Gợi ý trả lời
Mở ý: Nhân vật ông hoạ sĩ trong *Lặng lẽ Sa Pa* (Nguyễn Thành Long) là một nghệ sĩ từng trải, giàu rung cảm và luôn trăn trở với nghề. Qua cuộc gặp gỡ với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn, những cảm xúc, suy nghĩ của ông về con người và nghệ thuật được bộc lộ rõ nét.
a) Cảm xúc, suy nghĩ của ông hoạ sĩ về *con người*
Ngay từ phút đầu gặp anh thanh niên, ông hoạ sĩ đã "bắt gặp một điều thật ra ông vẫn ao ước được biết, ôi, một nét thôi đủ khẳng định một tâm hồn, khơi gợi một ý sáng tác". → Ở người lao động bình dị, ông nhận ra vẻ đẹp của một tâm hồn đáng quý.
Ông cảm thấy "người con trai ấy đáng yêu thật, nhưng làm cho ông nhọc quá" — vẻ đẹp của anh làm trỗi dậy trong ông bao suy nghĩ, khơi gợi khát khao sáng tạo.
Ông lặng lẽ quan sát, lắng nghe anh thanh niên kể về công việc và về những người khác (ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu sét…), càng thấm thía rằng trên mảnh đất Sa Pa lặng lẽ có biết bao con người đang âm thầm cống hiến.
Ông muốn ghi lại hình ảnh anh thanh niên bằng một bức kí hoạ → niềm trân trọng, cảm phục trước vẻ đẹp của người lao động mới.
b) Cảm xúc, suy nghĩ của ông hoạ sĩ về *nghệ thuật*
Với ông, vẽ bao giờ cũng là một việc khó, nặng nhọc, gian nan — nghệ thuật chân chính đòi hỏi lao động nghiêm túc, khổ công.
Ông ý thức sâu sắc về giới hạn của nghệ thuật trước cuộc sống: "Hơn bao nhiêu người khác, ông biết rất rõ sự bất lực của nghệ thuật, của hội hoạ trong cuộc hành trình vĩ đại là cuộc đời." → Vẻ đẹp con người và cuộc sống bao giờ cũng lớn hơn khả năng thể hiện của nghệ thuật.
Tuy vậy, cuộc gặp gỡ đã khơi dậy cảm hứng, làm bừng lên trong ông khát khao được vẽ, được sáng tác → nghệ thuật phải bắt nguồn từ hiện thực và từ vẻ đẹp của con người.
c) Vai trò của nhân vật ông hoạ sĩ trong tác phẩm
Là điểm nhìn trần thuật: phần lớn câu chuyện được kể và cảm nhận qua con mắt, suy nghĩ của ông hoạ sĩ, nên cảnh sắc Sa Pa và hình ảnh anh thanh niên hiện lên vừa chân thực vừa đẹp đẽ, giàu chất thơ, chất hoạ.
Làm nổi bật nhân vật chính: những rung cảm, suy ngẫm của ông tô đậm, nâng cao vẻ đẹp tâm hồn và lí tưởng sống của anh thanh niên.
Thể hiện chủ đề, tư tưởng: qua nhân vật này, nhà văn gửi gắm suy nghĩ về con người, cuộc sống và nghệ thuật — ca ngợi những con người lao động thầm lặng và khẳng định nghệ thuật phải gắn bó với đời sống.
→ Như vậy, ông hoạ sĩ tuy là nhân vật phụ nhưng có vai trò rất quan trọng: vừa dẫn dắt mạch truyện, vừa góp phần làm sáng đẹp hình tượng nhân vật chính và thể hiện tư tưởng, chủ đề của tác phẩm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.