Giải Bài 1 trang 82 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Nhà nước phong kiến xưa tổ chức các kì thi cho sĩ tử tham gia nhằm mục đích gì?
(văn bản: Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu – Trần Tế Xương)
Gợi ý trả lời
Nhà nước phong kiến xưa tổ chức các kì thi (thi Hương, thi Hội, thi Đình) cho sĩ tử tham gia nhằm mục đích tuyển chọn người tài giỏi, có học thức để bổ sung vào bộ máy quan lại, giúp vua cai quản, điều hành đất nước.
Cụ thể:
a) Chọn nhân tài cho đất nước: Qua các kì thi, triều đình phát hiện và tuyển chọn những người học rộng, tài cao (hiền tài) — những người được coi là "nguyên khí của quốc gia". Đây là con đường chính thống để kẻ sĩ đem tài năng ra giúp dân, giúp nước.
b) Tuyển dụng, bổ nhiệm quan lại: Những sĩ tử thi đỗ sẽ được nhà nước phong chức tước, bổ làm quan ở triều đình hoặc các địa phương, trở thành lực lượng nòng cốt vận hành bộ máy cai trị của chế độ phong kiến.
c) Khuyến khích việc học, đề cao Nho học: Việc tổ chức thi cử đều đặn còn nhằm cổ vũ tinh thần hiếu học, đề cao đạo học Nho giáo, tạo động lực để sĩ tử dùi mài kinh sử, lập thân bằng con đường khoa cử.
→ Liên hệ với văn bản: Bài thơ *Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu* của Trần Tế Xương viết về một kì thi Hương như vậy, nhưng qua đó phơi bày cảnh trường thi nhốn nháo, ô hợp thời buổi thực dân nửa phong kiến — khi mục đích cao đẹp "chọn hiền tài" ban đầu đã bị biến chất, mất đi sự trang nghiêm vốn có.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.