Giải Câu 5 trang 69 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Luận điểm “cuộc đi tìm ý nghĩa không có hồi kết thúc” ở đoạn (3) đã được tác giả làm sáng tỏ như thế nào? Em hãy bổ sung một số bằng chứng lấy từ trải nghiệm đọc của chính mình.
(văn bản: Đọc văn – cuộc chơi tìm ý nghĩa (Trần Đình Sử))
Gợi ý trả lời
a) Tác giả làm sáng tỏ luận điểm "cuộc đi tìm ý nghĩa không có hồi kết thúc" (đoạn 3) như thế nào?
Ở đoạn (3), tác giả Trần Đình Sử chủ yếu dùng hệ thống lí lẽ để chứng minh việc đi tìm ý nghĩa của tác phẩm là một hành trình không bao giờ chấm dứt:
- Lí lẽ 1 – Ý nghĩa của văn học không cố định mà luôn biến động, lớn lên, phong phú thêm theo thời gian tiếp nhận; vì thế không bao giờ có một cách hiểu "cuối cùng", "duy nhất đúng".
- Lí lẽ 2 – Mỗi người đọc, mỗi thời đại lại phát hiện một ý nghĩa mới. Người đọc đọc bằng kinh nghiệm sống của bản thân và mang theo cả kinh nghiệm của các thế hệ đi trước, nên cùng một văn bản vẫn liên tục được soi chiếu và mở rộng ý nghĩa.
- Lí lẽ 3 – Bản thân việc đọc là hoạt động sáng tạo không khép kín: văn bản để lại những "khoảng trống", chỗ chưa nói hết, mời gọi người đọc tự lấp đầy bằng tưởng tượng và suy ngẫm; mỗi lần đọc lại là một lần phát hiện thêm.
→ Bằng chuỗi lí lẽ xoay quanh tính biến động của ý nghĩa và tính sáng tạo của người đọc, tác giả thuyết phục người đọc rằng đi tìm ý nghĩa tác phẩm là hành trình vô cùng, vô tận. (Lưu ý: đoạn (3) lập luận bằng lí lẽ là chính; không nên gán cho tác giả việc dẫn cụ thể tên tác phẩm nào mà văn bản không nêu.)
b) Bổ sung một số bằng chứng từ trải nghiệm đọc của chính em:
- Dế Mèn phiêu lưu kí (Tô Hoài): hồi nhỏ em chỉ thấy đó là chuyện phiêu lưu vui nhộn; đọc lại ở lớp 8 em mới nhận ra bài học về sự ân hận trước cái chết của Dế Choắt, về lẽ sống khiêm nhường và tình bạn.
- Bánh trôi nước (Hồ Xuân Hương): lần đầu em chỉ hiểu là tả chiếc bánh trôi; đọc kĩ hơn em hiểu thêm lớp nghĩa về thân phận và phẩm chất trong trắng, thủy chung của người phụ nữ xưa.
- Tấm Cám: khi nhỏ em chỉ thấy "ở hiền gặp lành"; lớn hơn em lại băn khoăn về cách Tấm trả thù và về quan niệm thiện – ác của người xưa.
→ Mỗi lần đọc lại, với vốn sống khác đi, em lại tìm thấy ý nghĩa mới – đúng như luận điểm của tác giả.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.