Giải Câu 1 trang 76 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Chân dung nhân vật An-đéc-xen hiện lên qua những chi tiết nào? Hãy nêu nhận xét của em về nhân vật.
(văn bản: Xe đêm – Côn-xtan-tin Pau-xtốp-xki)
Gợi ý trả lời
Mở ý: Trong đoạn trích *Xe đêm*, nhà văn Pau-xtốp-xki không miêu tả An-đéc-xen bằng một chân dung liền mạch mà để hình ảnh nhà văn hiện lên dần qua ngoại hình, cử chỉ, lời nói và cách ông sống, cách ông yêu thương con người.
a) Những chi tiết khắc họa chân dung nhân vật An-đéc-xen
- *Hoàn cảnh, ngoại hình:* An-đéc-xen là một nhà văn nghèo, đi trên chuyến xe ngựa chạy đêm từ Vơ-ni-dơ. Ông ăn mặc giản dị, dáng vẻ của một người từng trải, cô đơn trên hành trình.
- *Tài quan sát và trí tưởng tượng:* Ông chú ý đến từng chi tiết nhỏ của cảnh vật và con người; chỉ cần nhìn những cô gái cùng đi trên xe, ông đã tưởng tượng, "đoán" ra số phận, tương lai của họ như đang kể một câu chuyện cổ tích. Đây là nét tiêu biểu của một người nghệ sĩ giàu mộng tưởng.
- *Lời nói, cử chỉ với các cô gái:* Ông ân cần, tế nhị; ông nói với mỗi cô gái những lời tiên đoán đẹp đẽ về hạnh phúc, tình yêu, khiến họ xúc động và tin tưởng. Lời nói của ông vừa dí dỏm vừa ấm áp, nâng đỡ tâm hồn người khác.
- *Tâm hồn nhạy cảm, trân trọng cái đẹp:* An-đéc-xen rung động trước vẻ đẹp của con người và cuộc sống; ông nâng niu những khoảnh khắc bình dị và biến chúng thành thơ, thành truyện.
- *Nỗi cô đơn và sự hi sinh của người nghệ sĩ:* Khi cô gái Ni-cô-li-na hỏi vì sao ông không giữ hạnh phúc cho riêng mình, ông bộc lộ rằng mình đã dành cả cuộc đời, cả tình yêu cho trí tưởng tượng và cho những trang viết, cho nên bản thân phải chịu cô đơn. Chi tiết này cho thấy sự đánh đổi lặng lẽ của người sáng tạo.
b) Nhận xét về nhân vật
- An-đéc-xen hiện lên là một nhà văn có tâm hồn nghệ sĩ đích thực: giàu trí tưởng tượng, nhạy cảm, tinh tế và tràn đầy lòng yêu thương con người. Chính khả năng "biến cuộc đời thành cổ tích" làm nên vẻ đẹp riêng của ông.
- Ông là người sống nhân hậu, vị tha: luôn muốn mang niềm vui, niềm tin và hạnh phúc đến cho người khác, dù bản thân phải chịu thiệt thòi và cô đơn.
- Qua nhân vật, Pau-xtốp-xki gửi gắm quan niệm về người nghệ sĩ: cái đẹp và những câu chuyện kì diệu được sinh ra từ một trái tim biết yêu thương, biết hi sinh và biết rung động trước cuộc sống. An-đéc-xen là hình ảnh đáng trân trọng về sự cao thượng, lặng thầm của người cầm bút.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.