Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 3 trang 84 SGK Ngữ văn 8

Thực hành tiếng Việt: Nghĩa của một số từ, thành ngữ Hán Việt   Gợi ý trả lời

Đề bài

Xếp các từ ngữ sau thành từng nhóm có yếu tố Hán Việt cùng nghĩa và giải nghĩa yếu tố Hán Việt đó:

a. nam: kim chỉ nam, nam quyền, nam phong, phương nam, nam sinh, nam tính

b. thuỷ: thuỷ tổ, thuỷ triều, thuỷ lực, hồng thuỷ, khởi thuỷ, nguyên thuỷ

c. giai: giai cấp, giai điệu, giai nhân, giai phẩm, giai thoại, giai đoạn, bách niên giai lão

Gợi ý trả lời

## a. Yếu tố *nam*

Các từ ngữ chia thành hai nhóm theo nghĩa của yếu tố Hán Việt *nam*:

Nhóm 1 — *nam* nghĩa là "phương nam, hướng nam" (một trong bốn phương: đông, tây, nam, bắc):
- *kim chỉ nam*: cái kim luôn chỉ về hướng nam (để định phương hướng)
- *nam phong*: gió nam (gió thổi từ phương nam)
- *phương nam*: phương/hướng nam

Nhóm 2 — *nam* nghĩa là "đàn ông, thuộc giống đực, nam giới" (trái với *nữ*):
- *nam quyền*: quyền hành nằm trong tay nam giới
- *nam sinh*: học sinh nam
- *nam tính*: tính chất, đặc điểm của nam giới

## b. Yếu tố *thuỷ*

Nhóm 1 — *thuỷ* nghĩa là "nước":
- *thuỷ triều*: hiện tượng nước biển lên xuống
- *thuỷ lực*: sức mạnh, lực của nước
- *hồng thuỷ*: nước lũ lớn, lụt lớn

Nhóm 2 — *thuỷ* nghĩa là "bắt đầu, khởi đầu, lúc đầu":
- *thuỷ tổ*: ông tổ đầu tiên của một dòng họ, một ngành nghề
- *khởi thuỷ*: lúc mới bắt đầu
- *nguyên thuỷ*: thuộc về thời kì đầu tiên, buổi ban đầu

## c. Yếu tố *giai*

Nhóm 1 — *giai* nghĩa là "bậc, nấc, thứ bậc nối tiếp theo trình tự":
- *giai cấp*: tầng lớp người trong xã hội (xếp theo bậc)
- *giai điệu*: sự nối tiếp các bậc cao thấp của âm thanh
- *giai đoạn*: khoảng, chặng nối tiếp trong quá trình phát triển

Nhóm 2 — *giai* nghĩa là "đẹp, tốt đẹp, hay":
- *giai nhân*: người con gái đẹp
- *giai phẩm*: tác phẩm hay, có giá trị
- *giai thoại*: câu chuyện hay, đẹp được lưu truyền
- *bách niên giai lão*: (chúc vợ chồng) sống bên nhau tốt đẹp đến trăm tuổi, đến lúc già

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.