Giải Theo dõi trang 85 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Hành động của các nhân vật.
(văn bản: Lai Tân – Hồ Chí Minh)
Gợi ý trả lời
Theo dõi: Hành động của các nhân vật trong bài thơ *Lai Tân* (Hồ Chí Minh)
Ba câu thơ đầu của bài *Lai Tân* lần lượt khắc họa hành động của ba nhân vật là những kẻ đứng đầu bộ máy cai trị ở phủ Lai Tân:
a) Ban trưởng nhà giam (ban trưởng nhà lao): ngày ngày đánh bạc ("Giam phòng ban trưởng thiên thiên đổ" – Ban trưởng nhà lao ngày ngày đánh bạc). Kẻ coi tù lại chính là kẻ phạm pháp, công khai đánh bạc ngay trong nhà giam – nơi đáng ra phải giam giữ, trừng trị những người cờ bạc.
b) Cảnh trưởng (cảnh sát trưởng): ăn tiền của phạm nhân bị giải đi ("Cảnh trưởng tham thôn giải phạm tiền" – Cảnh trưởng tham lam ăn tiền phạm nhân bị áp giải). Kẻ giữ gìn luật pháp lại tham nhũng, bóc lột, moi tiền ngay cả của những người tù đang bị giải.
c) Huyện trưởng (tri huyện): chong đèn làm việc công vào ban đêm ("Huyện trưởng thiêu đăng biện công sự" – Huyện trưởng chong đèn làm việc công). Bề ngoài có vẻ cần mẫn, chăm chỉ việc quan, nhưng đặt bên cạnh hai hành động phạm pháp, trễ nải ở trên, câu thơ ngầm mỉa mai: việc "chong đèn" ấy thực chất chỉ là thói hưởng lạc (hút thuốc phiện), hoặc là sự nhắm mắt làm ngơ, vô trách nhiệm trước cảnh thối nát đang diễn ra ngay dưới quyền mình.
Nhận xét chung: Hành động của cả ba nhân vật đều trái ngược với chức phận, bổn phận của họ. Chỉ bằng vài nét bút ghi lại sự việc một cách khách quan, nhà thơ đã phơi bày bộ mặt thối nát, vô trách nhiệm của cả bộ máy chính quyền phong kiến ở Lai Tân, tạo tiền đề cho giọng điệu châm biếm sâu cay ở câu thơ cuối.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.