Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Bài 2 trang 92 SGK Ngữ văn 8

Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Có thể xếp Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ vào kiểu văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên được không? Vì sao?
(văn bản: Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ (Lê Anh Tuấn))

Gợi ý trả lời

Trả lời: Có thể xếp văn bản vào kiểu văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên, nhưng chỉ ở mức một phần (không hoàn toàn); chính xác hơn, đây là văn bản thông tin có kết hợp yếu tố nghị luận.

a) Những dấu hiệu cho thấy văn bản CÓ tính chất giải thích một hiện tượng tự nhiên:

- Văn bản bàn về *lũ* ở Đồng bằng sông Cửu Long — một hiện tượng tự nhiên gắn với chế độ nước của sông Mê Công theo mùa.
- Tác giả cung cấp tri thức khoa học để lí giải *nguyên nhân* và *bản chất* của hiện tượng: lũ mang theo phù sa bồi đắp châu thổ, mang nguồn lợi thủy sản, thau chua rửa mặn, vệ sinh đồng ruộng… Nghĩa là trả lời cho câu hỏi “lũ hình thành như thế nào, có vai trò gì” — đúng mục đích của kiểu văn bản giải thích hiện tượng tự nhiên.
- Cách trình bày khách quan, dựa trên số liệu, dẫn chứng khoa học về tự nhiên và môi trường vùng châu thổ.

b) Những dấu hiệu cho thấy văn bản KHÔNG hoàn toàn là văn bản giải thích một hiện tượng tự nhiên:

- Mục đích chính của văn bản không dừng ở việc giải thích hiện tượng, mà hướng tới việc *thuyết phục người đọc thay đổi nhận thức và cách ứng xử*: từ “sống chung với lũ” (coi lũ là tai họa phải chống đỡ) sang “chào đón lũ” (coi lũ là nguồn lợi, là tài nguyên). Đây là một *quan điểm, một đề xuất giải pháp* cho vấn đề phát triển bền vững — thuộc phạm vi đời sống xã hội, kinh tế, chứ không thuần túy là tự nhiên.
- Vì thế văn bản có yếu tố nghị luận: nêu ý kiến, đưa lí lẽ và bằng chứng để bảo vệ quan điểm, kêu gọi hành động — điều mà một văn bản giải thích hiện tượng tự nhiên thuần túy (chỉ nhằm cung cấp tri thức, giải thích nguyên nhân – kết quả) thường không đặt ra.
- Nhan đề cũng cho thấy rõ tính chất ấy: “*cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ*” là một lời khuyến nghị, một thông điệp hành động, không phải một tiêu đề thuần giải thích hiện tượng.

c) Kết luận: Không nên xếp văn bản này vào kiểu văn bản *giải thích một hiện tượng tự nhiên* một cách thuần túy. Việc giải thích hiện tượng lũ chỉ là *cơ sở, là phương tiện*; đích đến của văn bản là trình bày thông tin và nêu quan điểm nhằm thuyết phục cộng đồng thay đổi cách ứng xử với lũ. Do đó, đây là một văn bản thông tin (giới thiệu một vấn đề về tự nhiên – môi trường) có kết hợp yếu tố nghị luận.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.