Giải Câu hỏi 3 trang 98 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Xác định cách triển khai của văn bản và nhận xét về cách triển khai đó.
(văn bản: Choáng ngợp và đau đớn những cảnh báo từ loạt phim "Hành tinh của chúng ta")
Gợi ý trả lời
Nhận diện kiểu văn bản: Văn bản *Choáng ngợp và đau đớn những cảnh báo từ loạt phim "Hành tinh của chúng ta"* là một bài giới thiệu, bình luận (review) về một bộ phim tài liệu — thuộc kiểu văn bản thông tin kết hợp yếu tố nghị luận. Vì vậy, để xác định cách triển khai, ta xét trình tự và logic mà người viết sắp xếp các ý.
a) Xác định cách triển khai của văn bản:
Văn bản được triển khai theo trình tự lô-gíc (quan hệ nguyên nhân – kết quả, vấn đề – giải pháp), kết hợp trình tự từ khái quát đến cụ thể, cụ thể là:
- *Mở đầu:* giới thiệu khái quát về loạt phim tài liệu *Hành tinh của chúng ta* (tên phim, nội dung bao quát, ấn tượng chung mà phim mang lại).
- *Phần triển khai:* người viết lần lượt trình bày những gì bộ phim thể hiện — vẻ đẹp *choáng ngợp* của thiên nhiên, sự sống muôn loài trên Trái Đất; rồi đến mặt *đau đớn*: cảnh thiên nhiên bị tàn phá, các loài bị đe dọa, hậu quả do con người gây ra. Các dẫn chứng từ phim được nêu để làm sáng tỏ thông điệp.
- *Kết thúc:* nêu ý nghĩa, lời *cảnh báo* và thông điệp mà bộ phim gửi gắm (kêu gọi con người có trách nhiệm bảo vệ môi trường, bảo vệ hành tinh).
Như vậy, mạch triển khai đi từ giới thiệu → phân tích hai mặt (đẹp đẽ ↔ đau đớn) → rút ra thông điệp, cảnh báo, tức là trình tự nguyên nhân – kết quả và vấn đề – thông điệp, đồng thời bố cục theo tính tương phản (choáng ngợp >< đau đớn) ngay từ nhan đề.
b) Nhận xét về cách triển khai đó:
- Cách triển khai này hợp lí, mạch lạc và chặt chẽ: người đọc được dẫn dắt từ ấn tượng chung đến các bằng chứng cụ thể, rồi đến ý nghĩa sâu xa, nên dễ theo dõi và dễ bị thuyết phục.
- Việc đặt hai trạng thái đối lập *choáng ngợp* và *đau đớn* cạnh nhau tạo nên sự tương phản ấn tượng, làm nổi bật mâu thuẫn giữa vẻ đẹp của tự nhiên và sự tàn phá của con người, qua đó tăng sức tác động, lay động cảm xúc người đọc.
- Nhờ triển khai theo hướng dồn về *cảnh báo* ở cuối, văn bản làm nổi bật được thông điệp chính — kêu gọi ý thức bảo vệ môi trường — khiến bài viết vừa cung cấp thông tin về bộ phim, vừa có sức thuyết phục và tính giáo dục cao.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.