Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Câu hỏi 5 trang 98 SGK Ngữ văn 8

Văn bản 2. Choáng ngợp và đau đớn những cảnh báo từ loạt phim "Hành tinh của chúng ta"   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tác giả văn bản đã thể hiện sự đồng cảm như thế nào đối với nhóm làm phim? Xét theo đặc điểm của kiểu văn bản, yếu tố đồng cảm ở đây giữ vai trò như thế nào?
(văn bản: Choáng ngợp và đau đớn những cảnh báo từ loạt phim "Hành tinh của chúng ta")

Gợi ý trả lời

a) Tác giả văn bản đã thể hiện sự đồng cảm với nhóm làm phim như thế nào?

Trong bài phê bình *"Choáng ngợp và đau đớn những cảnh báo từ loạt phim Hành tinh của chúng ta"*, tác giả không chỉ đánh giá nội dung và nghệ thuật của bộ phim mà còn bày tỏ sự thấu hiểu, chia sẻ sâu sắc với những người làm phim. Sự đồng cảm ấy được thể hiện qua:

- Thấu hiểu công sức, tâm huyết và sự dấn thân của ê-kíp: tác giả nhận ra để ghi lại được những thước phim chân thực, kì vĩ về thiên nhiên hoang dã, nhóm làm phim phải bỏ ra nhiều năm trời, kiên nhẫn chờ đợi, đối mặt với hiểm nguy và điều kiện khắc nghiệt ở những vùng đất xa xôi.

- Chia sẻ nỗi trăn trở, đau đớn của người làm phim trước thực trạng môi trường: tác giả đồng cảm với cảm xúc xót xa, bất lực của ê-kíp khi phải chứng kiến và ghi lại cảnh những loài vật, những hệ sinh thái đang bị huỷ hoại — nỗi đau ấy cũng chính là nỗi đau mà người viết cảm nhận được.

- Trân trọng mục đích, thông điệp nhân văn của nhóm làm phim: tác giả hiểu và đồng tình với mong muốn của ê-kíp là cảnh báo con người về thảm hoạ môi trường, kêu gọi mọi người chung tay bảo vệ Trái Đất. Từ sự thấu hiểu đó, người viết đứng về phía nhóm làm phim, nói thay tiếng nói và tâm nguyện của họ.

→ Như vậy, sự đồng cảm được bộc lộ qua cách tác giả đặt mình vào vị trí của nhóm làm phim để thấu hiểu công sức, cảm xúc và khát vọng của họ, đồng thời dùng chính những cảm xúc "choáng ngợp" và "đau đớn" của mình khi xem phim để gặp gỡ, sẻ chia với người làm phim.

b) Xét theo đặc điểm của kiểu văn bản, yếu tố đồng cảm giữ vai trò như thế nào?

- Văn bản thuộc kiểu văn bản nghị luận (bài phê bình, giới thiệu một tác phẩm nghệ thuật — ở đây là phim tài liệu). Đặc điểm của kiểu văn bản này là người viết nêu ý kiến, đánh giá về tác phẩm dựa trên lí lẽ và bằng chứng, nhằm thuyết phục người đọc.

- Trong kiểu văn bản ấy, yếu tố đồng cảm đóng vai trò hỗ trợ, làm giàu thêm cho mạch nghị luận chứ không thay thế lí lẽ và bằng chứng. Cụ thể:
+ Sự đồng cảm khiến lời phê bình trở nên chân thành, có chiều sâu cảm xúc, giúp người đọc cảm nhận được giá trị và sức lay động của bộ phim, chứ không chỉ là những nhận xét khô khan.
+ Sự đồng cảm làm cho thái độ, cách đánh giá của tác giả thêm sức thuyết phục và dễ đồng tình: người viết hiểu người làm phim nên lời khen, lời cảm phục trở nên xác đáng, đáng tin.
+ Qua sự đồng cảm, tác giả lan toả được thông điệp bảo vệ môi trường mà bộ phim muốn gửi gắm tới người đọc, khiến bài phê bình vừa đánh giá tác phẩm vừa khơi gợi trách nhiệm ở người tiếp nhận.

→ Tóm lại, trong một bài phê bình, lí lẽ và bằng chứng vẫn là yếu tố nòng cốt để đánh giá tác phẩm; yếu tố đồng cảm là yếu tố bổ trợ quan trọng, tạo nên sự gắn kết giữa người viết với người làm phim và với người đọc, làm cho bài nghị luận vừa giàu sức thuyết phục vừa giàu sức truyền cảm.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.