Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 1 trang 97 SGK Ngữ văn 8

Củng cố, mở rộng (Bài 4. Tiếng cười trào phúng trong thơ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và điền các nội dung phù hợp:

| Văn bản | Thể thơ | Các phần trong bố cục bài thơ | Câu thơ tương ứng |
| --- | --- | --- | --- |
| Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu | | | |
| Lai Tân | | | |
(văn bản: Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu (Trần Tế Xương); Lai Tân (Hồ Chí Minh))

Gợi ý trả lời

## Bài 1 (trang 98) — Kẻ bảng và điền nội dung phù hợp

Hai văn bản đều là thơ trào phúng viết theo luật Đường, nhưng khác nhau về số câu (thể thơ) nên cách chia bố cục cũng khác nhau.

### Bảng hoàn chỉnh

| Văn bản | Thể thơ | Các phần trong bố cục bài thơ | Câu thơ tương ứng |
| --- | --- | --- | --- |
| Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu | Thất ngôn bát cú Đường luật | Đề (2 câu): giới thiệu khoa thi | *Nhà nước ba năm mở một khoa,* / *Trường Nam thi lẫn với trường Hà.* |
| | | Thực (2 câu): cảnh sĩ tử – quan trường nhốn nháo, lố bịch | *Lôi thôi sĩ tử vai đeo lọ,* / *Ậm ọe quan trường miệng thét loa.* |
| | | Luận (2 câu): hình ảnh quan sứ, mụ đầm phô trương | *Lọng cắm rợp trời quan sứ đến,* / *Váy lê quét đất mụ đầm ra.* |
| | | Kết (2 câu): nỗi đau, lời nhắn gửi của tác giả | *Nhân tài đất Bắc nào ai đó,* / *Ngoảnh cổ mà trông cảnh nước nhà.* |
| Lai Tân | Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật | Ba câu đầu: khắc họa “việc làm” của ba viên quan (ban trưởng, cảnh trưởng, huyện trưởng) → bức tranh thối nát của bộ máy cai trị | *Ban trưởng nhà lao chuyên đánh bạc,* / *Giải người, cảnh trưởng kiếm ăn quanh.* / *Chong đèn, huyện trưởng làm công việc,* |
| | | Câu cuối: lời nhận xét, đòn châm biếm sâu cay (“thái bình” mà thực chất mục ruỗng) | *Trời đất Lai Tân vẫn thái bình.* |

### Giải thích từng ý

a) *Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu* (Trần Tế Xương)
- Bài có 8 câu, mỗi câu 7 chữ → thất ngôn bát cú Đường luật.
- Vì là bát cú nên bố cục chia theo bốn phần quen thuộc đề – thực – luận – kết, mỗi phần 2 câu như bảng trên. Mạch trào phúng đi từ việc giới thiệu khoa thi hỗn tạp, đến cảnh sĩ tử và quan trường nhếch nhác, rồi sự phô trương kệch cỡm của quan sứ – mụ đầm, khép lại bằng tiếng thở dài xót xa cho vận nước.

b) *Lai Tân* (Hồ Chí Minh)
- Bài có 4 câu, mỗi câu 7 chữ → thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
- Bố cục chia 2 phần: ba câu đầu dựng lên chân dung ba kẻ cầm quyền đều bê trễ, hư hỏng; câu cuối bất ngờ hạ một lời “thái bình” đầy mỉa mai, tạo nên tiếng cười châm biếm nhẹ nhàng mà thâm thúy, lật tẩy bản chất xã hội Lai Tân.

> Lưu ý trình bày: khi kẻ bảng vào vở, cột “Câu thơ tương ứng” chỉ cần ghi đúng câu thơ ở mỗi phần như trên.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.