Giải Hình dung trang 47 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Bài thơ: Tiếng Việt – Lưu Quang Vũ (phần *Hình dung*, trang 47)

Đề yêu cầu hình dung những hình ảnh và âm thanh của cuộc sống mà tiếng nói (tiếng Việt) của con người đã hoà quyện, gắn bó trong đó. Có thể hình dung theo hai mặt:

a) Những hình ảnh cuộc sống tiếng Việt hoà quyện trong đó:

Đó là những hình ảnh thân thuộc của làng quê, đời sống lao động Việt Nam:
- *Buổi hoàng hôn khói sẫm* nơi người mẹ cất tiếng gọi con.
- *Cánh đồng xa, đàn cò trắng rủ nhau bay về* lúc chiều buông.
- *Con nghé trên lưng bùn ướt đẫm* giữa đồng ruộng.
- *Hàng cau, luỹ tre* nơi làn gió thổi qua.
- *Bãi nắng, dòng sông vắng, bến lau khuya* – không gian lao động và sinh hoạt.
- *Thoi sợi trắng* bên khung cửi dệt lụa, *chân đê* trong mùa nước lũ.

→ Những hình ảnh ấy làm hiện lên bức tranh quê hương bình dị, gần gũi mà tiếng Việt đã nảy sinh và gắn bó.

b) Những âm thanh cuộc sống tiếng Việt hoà quyện trong đó:

Đó là những âm thanh mộc mạc của đời sống, trong đó có cả tiếng nói của con người:
- *Tiếng mẹ gọi* con trong hoàng hôn – âm thanh thiết tha, đầu tiên của tiếng Việt.
- *Tiếng xạc xào* của gió thổi giữa cau tre.
- *Tiếng kéo gỗ nhọc nhằn* trên bãi nắng.
- *Tiếng gọi đò* vọng trên sông vắng, bến lau khuya.
- *Tiếng lụa xé* đau lòng bên thoi sợi.
- *Tiếng dập dồn* của nước lũ xoáy chân đê.

→ Tiếng nói, tiếng gọi của con người (tiếng mẹ gọi, tiếng gọi đò) hoà cùng âm thanh của thiên nhiên và lao động, cho thấy tiếng Việt sinh ra, lớn lên từ chính cuộc sống dân dã, lam lũ mà sâu nặng nghĩa tình của dân tộc.

Nhận xét: Qua loạt hình ảnh và âm thanh ấy, nhà thơ gợi lên vẻ đẹp, sự gần gũi và sức sống bền bỉ của tiếng Việt – thứ tiếng gắn liền với quê hương, với đời sống và tâm hồn người Việt.