Giải Bài 2 trang 46 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Nêu trường hợp sử dụng biện pháp tu từ chơi chữ:

Trong kho tàng ca dao Việt Nam có bài:

> *Bà già đi chợ Cầu Đông,*
> *Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?*
> *Thầy bói xem quẻ nói rằng:*
> *Lợi thì có lợi nhưng răng chẳng còn.*

Phân tích biện pháp chơi chữ và tác dụng:

- Bài ca dao chơi chữ bằng cách dùng từ đồng âm: từ "lợi".
- "Lợi" ở câu "lấy chồng lợi chăng" có nghĩa là *lợi ích, thuận lợi* (bà già muốn hỏi việc lấy chồng có lợi hay không).
- "Lợi" ở câu "Lợi thì có lợi nhưng răng chẳng còn" lại được hiểu theo nghĩa khác: *phần thịt (nướu) bao quanh chân răng* — gắn với "răng".
- Thầy bói đã lợi dụng sự giống nhau về âm thanh nhưng khác nhau về nghĩa của từ "lợi" để trả lời một cách hóm hỉnh, ỡm ờ.

Tác dụng: Việc chơi chữ đồng âm tạo nên tiếng cười vui, dí dỏm, bất ngờ; đồng thời kín đáo nhắc khéo, châm biếm nhẹ nhàng rằng bà già đã quá tuổi (răng đã rụng, "răng chẳng còn") mà vẫn muốn đi lấy chồng. Lời đáp vừa hài hước, vừa hàm ý sâu xa, khiến câu ca dao thêm ý vị và dễ nhớ.