Giải Bài 7 trang 54 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Cảm hứng chủ đạo của bài thơ

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ *Mưa xuân* là cảm hứng về tình yêu trong sáng, hồn nhiên của người thiếu nữ quê gắn với bức tranh thiên nhiên và sinh hoạt làng quê mùa xuân. Bao trùm toàn bài là niềm xao xuyến, rạo rực của mối tình chớm nở, rồi chuyển sang nỗi buồn tủi, lỡ làng khi người hẹn không đến. Đó là cảm hứng trữ tình thấm đượm chất quê, vừa tươi vui, náo nức vừa man mác, bâng khuâng.

b) Chủ đề của bài thơ

Bài thơ thể hiện vẻ đẹp tâm hồn trong trẻo, chân thật của người thiếu nữ thôn quê trong tình yêu đầu đời: từ niềm vui, sự chờ mong, hồi hộp khi đi xem hát chèo để được gặp người thương, đến nỗi buồn tủi, lỡ làng khi tình yêu không thành. Qua đó, bài thơ ca ngợi vẻ đẹp mộc mạc của tình người, tình quê và bày tỏ niềm cảm thông, trân trọng với những rung động đầu đời của con người nơi làng quê Việt Nam.

c) Căn cứ xác định chủ đề

Em xác định được chủ đề nêu trên dựa vào các căn cứ sau:

- Nhan đề và hình ảnh xuyên suốt: Nhan đề *Mưa xuân* cùng hình ảnh mưa xuân phơi phới, hoa xoan rụng, hội chèo làng Đặng, mùa xuân làng quê tạo nên không gian, thời gian cho câu chuyện tình yêu diễn ra.

- Mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình (cô gái): Diễn biến tâm trạng được thể hiện rõ qua trình tự: tâm hồn trong trắng, hồn nhiên ("Lòng trẻ còn như cây lụa trắng / Mẹ già chưa bán chợ làng xa") → niềm náo nức, rạo rực khi nghe tin có hội chèo và thầm mong gặp người thương ("Lòng thấy giăng tơ một mối tình") → nỗi hồi hộp, mong chờ trên đường đi → sự thất vọng, buồn tủi khi người hẹn không đến ("Chờ mãi anh sang anh chẳng sang… / … Để cả mùa xuân cũng nhỡ nhàng!").

- Từ ngữ, hình ảnh, giọng điệu: Hệ thống từ ngữ, hình ảnh mộc mạc, giàu màu sắc đồng quê (mưa xuân, hoa xoan, cây lụa trắng, khung cửi, thôn Đoài, hội chèo…) và giọng thơ khi náo nức, khi buồn man mác đều hướng tới việc khắc họa tâm trạng và vẻ đẹp tâm hồn người con gái quê trong tình yêu.

- Thể thơ và chất dân gian: Thể thơ bảy chữ kết hợp lối kể, lối tả đậm chất ca dao, dân ca giúp bộc lộ tình cảm chân thật, gắn chủ đề với đời sống và tâm hồn người bình dân.

Từ sự thống nhất giữa nhan đề, hình ảnh, mạch cảm xúc và giọng điệu, có thể khẳng định chủ đề của bài thơ là vẻ đẹp tâm hồn và mối tình đầu trong sáng, lỡ làng của người thiếu nữ thôn quê.