Giải Câu 3 trang 58 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Nhận diện luận điểm phần (4): Đây là phần cuối bài nghị luận, bàn về cách nhà thơ Xuân Diệu *giải quyết* nỗi lo âu trước bước đi của thời gian ở phần trước. Luận điểm được nêu: trước sự chảy trôi không ngừng của thời gian và sự phai tàn của cái đẹp, con người phải sống "vội vàng" — sống gấp gáp, cuống quýt, chạy đua với thời gian để tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp của cuộc sống trần thế. Để làm sáng tỏ luận điểm ấy, tác giả bài nghị luận đã dùng một hệ thống lí lẽ gắn liền với bằng chứng lấy từ chính đoạn thơ cuối của *Vội vàng*:

a) Lí lẽ 1 — Mạch cảm xúc chuyển từ suy tư, tiếc nuối sang hành động giục giã, hối hả.
Tác giả chỉ ra rằng sau nỗi ngậm ngùi trước thời gian, nhà thơ không buông xuôi mà bừng lên một thái độ sống tích cực, tức khắc.
*Bằng chứng:* lời giục giã mở đầu đoạn — "Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm" — và câu thơ vụt thốt lên đầy khát khao "Ta muốn ôm / Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn". Lời thơ như một tiếng reo, một mệnh lệnh với chính mình.

b) Lí lẽ 2 — Khát vọng tận hưởng được thể hiện bằng chuỗi động từ mạnh, tăng tiến về cường độ.
Tác giả bài nghị luận phân tích rằng cái "vội vàng" không chỉ là ý niệm mà hóa thành hành động chiếm lĩnh, ôm giữ cuộc đời với mức độ ngày càng mãnh liệt, cuồng nhiệt.
*Bằng chứng:* hệ thống động từ tăng cấp "ôm → riết → say → thâu → cắn" ("Ta muốn ôm", "Ta muốn riết mây đưa và gió lượn", "Ta muốn say cánh bướm với tình yêu", "Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều", "Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!"). Từ ôm (còn e dè) đến cắn (chiếm lĩnh đến tận cùng) cho thấy khát vọng sống dâng lên đỉnh điểm.

c) Lí lẽ 3 — Nhịp điệu, giọng điệu và các biện pháp lặp tạo nên khí thế sống gấp gáp, dồn dập.
Tác giả chỉ ra rằng chính hình thức câu thơ góp phần diễn tả tâm thế "vội vàng": nhịp thơ nhanh, gấp, câu thơ trào ra như cảm xúc không kìm nén được.
*Bằng chứng:* điệp ngữ "Ta muốn…" lặp lại ở đầu nhiều câu; các liên từ "và… và…", "cho… cho…" nối liền mạch ("Và non nước, và cây, và cỏ rạng"; "Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng, / Cho no nê thanh sắc của thời tươi"); cùng những tính từ chỉ sự đầy tràn "chếnh choáng", "đã đầy", "no nê" — tạo cảm giác tận hưởng đến thỏa thuê, trọn vẹn.

Khái quát: Bằng ba lí lẽ gắn với bằng chứng là những hình ảnh, động từ, điệp ngữ và nhịp điệu ở đoạn kết bài thơ, tác giả bài nghị luận đã làm sáng tỏ luận điểm: triết lí sống "vội vàng" của Xuân Diệu là một quan niệm sống tích cực, một khát vọng giao cảm và tận hưởng cuộc đời một cách mãnh liệt, cuồng nhiệt.