Giải Câu 2 trang 127 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Rô-đri-gơ đánh giá như thế nào về việc chàng giết cha của Si-men? Vì sao chàng không "Nghe tiếng gọi con tim và làm theo lệnh nó"?
(văn bản: Lơ Xít (Coóc-nây))
Gợi ý trả lời
a) Rô-đri-gơ đánh giá như thế nào về việc chàng giết cha của Si-men?
Rô-đri-gơ không hề coi việc giết Bá tước (cha của Si-men) là một tội lỗi hay một hành động mù quáng. Chàng nhìn nhận đó là việc buộc phải làm vì danh dự và bổn phận:
- Cha chàng (Đông Đi-e-gơ) bị Bá tước – cha Si-men – xúc phạm, tát vào mặt. Theo quan niệm về danh dự của tầng lớp quý tộc thời bấy giờ, mối nhục ấy chỉ có thể rửa bằng máu. Là con trai, Rô-đri-gơ có nghĩa vụ phải đứng ra bảo vệ danh dự cho cha và cho cả dòng họ.
- Vì thế chàng cho rằng mình không có lỗi, rằng hành động của mình là chính đáng, hợp lẽ, xứng đáng với một người quân tử trọng danh dự. Chàng sẵn sàng nhận cái chết từ tay Si-men chứ không hề hối hận hay cầu xin tha thứ về việc đã làm.
- Tuy khẳng định mình đúng, Rô-đri-gơ vẫn thấu hiểu và đau đớn trước nỗi mất mát của Si-men. Chàng vừa tự hào vì đã làm tròn bổn phận, vừa xót xa vì chính hành động ấy đã gây đau khổ cho người mình yêu.
→ Rô-đri-gơ đánh giá việc giết cha Si-men là một hành động buộc phải làm để giữ gìn danh dự, là đúng đắn và không thể tránh khỏi, dù nó đồng nghĩa với việc hy sinh tình yêu và hạnh phúc của bản thân.
b) Vì sao chàng không "Nghe tiếng gọi con tim và làm theo lệnh nó"?
"Tiếng gọi con tim" chính là tình yêu mà Rô-đri-gơ dành cho Si-men – thứ tình cảm mãnh liệt thôi thúc chàng đặt hạnh phúc riêng lên trên tất cả. Nhưng chàng đã không làm theo, bởi:
- Danh dự đặt cao hơn tình yêu. Nếu nghe theo con tim, bỏ qua mối nhục của cha, Rô-đri-gơ sẽ trở thành kẻ hèn nhát, bất hiếu, đánh mất danh dự. Khi đó chàng không còn xứng đáng là một đấng nam nhi, và cũng không còn xứng đáng với tình yêu của Si-men nữa.
- Giữa tình riêng và nghĩa lớn, chàng chọn nghĩa lớn. Rô-đri-gơ ý thức rằng một tình yêu được xây trên sự hèn nhát và ô nhục thì không thể bền vững, không đáng trân trọng. Chính vì yêu và tôn trọng Si-men, chàng càng phải hành động như một người cao thượng.
- Đây là xung đột bi kịch đặc trưng của bi kịch cổ điển Pháp: mâu thuẫn giữa tình yêu (con tim) và danh dự, bổn phận (lí trí). Nhân vật anh hùng cổ điển luôn lấy lí trí và danh dự thắng tình cảm cá nhân. Rô-đri-gơ nén nỗi đau tình yêu để làm tròn bổn phận, chấp nhận hy sinh hạnh phúc riêng.
→ Chàng không nghe theo con tim vì danh dự, bổn phận với cha và dòng họ cao hơn tình yêu; chàng hiểu rằng chỉ khi giữ trọn danh dự thì mình mới thật sự xứng đáng với tình yêu của Si-men.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.