Giải Câu 4 trang 127 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Phân tích sự giằng xé nội tâm của hai nhân vật Rô-đri-gơ và Si-men. Từ đó, hãy chỉ ra xung đột chính của vở kịch được thể hiện trong đoạn trích.
(văn bản: Lơ Xít (Coóc-nây))
Gợi ý trả lời
## Câu 4 — Sự giằng xé nội tâm của Rô-đri-gơ và Si-men. Xung đột chính của vở kịch
a) Sự giằng xé nội tâm của Rô-đri-gơ
Rô-đri-gơ rơi vào một tình thế bế tắc: cha chàng (Đông Đi-ê-gơ) vừa bị cha của Si-men (bá tước Gô-mét) xúc phạm nặng nề; vì tuổi già, người cha trao cho chàng bổn phận rửa nhục cho dòng họ. Nhưng kẻ đã làm nhục cha chàng lại chính là cha của người con gái chàng yêu tha thiết và sắp cưới.
- Nội tâm chàng bị xé làm đôi giữa tình yêu với Si-men và danh dự, bổn phận với cha và dòng tộc. Chàng đau đớn nhận ra: nếu báo thù, chàng sẽ giết cha người yêu và mất Si-men mãi mãi; nếu không báo thù, chàng vừa phản bội cha, vừa trở thành kẻ hèn nhát, ô nhục — mà một kẻ ô nhục thì cũng không còn xứng đáng với tình yêu của Si-men.
- Lời độc thoại của chàng cho thấy chàng cân nhắc, do dự, muốn chết đi cho xong, nhưng cuối cùng chàng hiểu: chính vì yêu Si-men bằng một tình yêu cao thượng nên chàng càng phải giữ lấy danh dự. Chàng lựa chọn đặt danh dự, bổn phận lên trên hạnh phúc riêng và quyết đấu, giết bá tước Gô-mét.
→ Giằng xé của Rô-đri-gơ là giằng xé giữa khát vọng hạnh phúc cá nhân và ý thức về danh dự, trách nhiệm; chàng chiến thắng bản thân bằng một lựa chọn đầy đau đớn nhưng cao cả.
b) Sự giằng xé nội tâm của Si-men
Si-men lâm vào thế đối xứng với Rô-đri-gơ: người giết cha nàng lại chính là người nàng yêu.
- Bổn phận làm con buộc nàng phải đòi công lí, đòi nhà vua trừng phạt kẻ giết cha — tức là đòi cái chết của chính người nàng yêu. Nhưng trái tim nàng vẫn không thôi yêu Rô-đri-gơ.
- Nàng vừa oán hận hành động của chàng, vừa thầm khâm phục, thậm chí tự hào vì chàng đã hành động đúng với danh dự — bởi nếu chàng hèn nhát không rửa nhục cho cha, nàng cũng sẽ khinh chàng. Si-men truy đuổi kẻ thù bằng lí trí nhưng trong lòng lại cầu mong mình đừng thắng, mong chàng đừng phải chết.
- Nàng lựa chọn làm tròn bổn phận với cha, song tình yêu dành cho Rô-đri-gơ không hề suy giảm; đó là nỗi đau của người phải chống lại chính điều mình khao khát.
→ Giằng xé của Si-men cũng là xung đột giữa tình yêu và bổn phận (danh dự, đạo hiếu), được đẩy đến cực điểm khi đối tượng của tình yêu và đối tượng của sự trả thù là một.
c) Xung đột chính của vở kịch thể hiện trong đoạn trích
Từ sự giằng xé song song của hai nhân vật, có thể thấy xung đột trung tâm của vở kịch là xung đột giữa tình yêu (tình cảm cá nhân) và danh dự, bổn phận (nghĩa vụ với gia đình, dòng tộc, cộng đồng).
- Xung đột này không diễn ra giữa người tốt và kẻ xấu, mà diễn ra ngay trong nội tâm của những con người cao thượng: cả Rô-đri-gơ lẫn Si-men đều yêu nhau chân thành, đều trọng danh dự, và chính vì thế họ buộc phải làm tổn thương nhau.
- Đây là kiểu xung đột tiêu biểu của bi kịch cổ điển Pháp: con người đặt lí trí, danh dự, nghĩa vụ lên trên đam mê, dục vọng cá nhân. Chiến thắng của danh dự khiến nhân vật trở nên lớn lao, nhưng cũng để lại nỗi đau khôn nguôi.
→ Qua đoạn trích, Coóc-nây ca ngợi vẻ đẹp của những con người biết hi sinh hạnh phúc riêng để giữ gìn danh dự và bổn phận, đồng thời cho thấy bi kịch của họ chính là ở chỗ: sự cao thượng lại là nguyên nhân của đau khổ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.