Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập một

Giải Câu hỏi 3 trang 130 SGK Ngữ văn 9

Trả lời câu hỏi (văn bản đọc)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Điều gì đã khiến nhân vật “tôi” “chết lặng”? Phân tích vai trò của chi tiết này trong việc thể hiện chủ đề của tác phẩm.

Gợi ý trả lời

Lưu ý về văn bản: Câu hỏi thuộc truyện ngắn *Bí ẩn của làn nước* (Bảo Ninh) — văn bản đọc trong SGK Ngữ văn 9, Kết nối tri thức. Truyện kể ở ngôi thứ nhất, nhân vật "tôi" là người cha.

a) Điều đã khiến nhân vật "tôi" "chết lặng"

Trong một đêm vỡ đê giữa mùa nước lũ, người vợ của "tôi" trở dạ sinh con ngay trên con thuyền giữa dòng. Thuyền lật, "tôi" lao xuống làn nước đen ngòm lặn ngụp cứu vợ con. Cuối cùng anh túm được một hình hài bé bỏng và bơi được vào bờ, cứu sống được một đứa trẻ.

Điều khiến "tôi" "chết lặng" là khi trời sáng, nước rút, anh nhận ra sự thật phũ phàng:

- Người vợ và đứa con ruột vừa chào đời của anh đã bị dòng nước cuốn đi, chết trong lũ.
- Đứa bé anh ôm trên tay, đã liều mình cứu sống, lại không phải con đẻ của mình — đó là một đứa trẻ khác mà làn nước trong cơn hoảng loạn đã "trao" vào tay anh.

Trong khi mọi người xung quanh mừng cho anh vì tưởng anh đã cứu được con mình, thì chính anh lại điếng người, lặng đi trước nghịch cảnh: con mình thì mất, đứa con đang ôm lại là con người khác. Khoảnh khắc "chết lặng" ấy cũng là lúc anh âm thầm quyết định giữ kín bí mật, nhận nuôi và yêu thương đứa trẻ như con ruột suốt đời.

b) Vai trò của chi tiết trong việc thể hiện chủ đề tác phẩm

Chi tiết "chết lặng" là cao trào, là nút thắt của truyện và có vai trò then chốt:

1. Tạo bước ngoặt cho cốt truyện và bi kịch nhân vật: Đây là điểm vỡ lẽ, từ một câu chuyện cứu người trong lũ chuyển thành một bi kịch thầm lặng về mất mát, dồn nén toàn bộ nỗi đau vào một khoảnh khắc im lặng đầy ám ảnh.

2. Khắc họa chiều sâu nhân vật và vẻ đẹp tình người: Sự "chết lặng" rồi lựa chọn im lặng cho thấy tấm lòng nhân hậu, đức hi sinh và tình phụ tử thiêng liêng vượt lên trên quan hệ huyết thống — anh gánh chịu nỗi đau một mình để đứa trẻ côi cút có một mái ấm, một người cha.

3. Gắn với nhan đề và hình tượng "làn nước": Làn nước vừa cướp đi đứa con ruột vừa mang đến một đứa con khác — chi tiết "chết lặng" làm nổi bật tính biểu tượng của "làn nước": sự bí ẩn, khôn lường của số phận và những điều mãi mãi bị chôn giấu dưới bề mặt phẳng lặng.

4. Thể hiện trực tiếp chủ đề: Qua đó tác phẩm cất lên tiếng nói về nỗi đau mất mát của con người trong hoàn cảnh chiến tranh, thiên tai, đồng thời ngợi ca tình người, lòng vị tha và sự chịu đựng âm thầm cao cả — những giá trị nhân văn làm nên sức nặng của truyện.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.