Giải Bài 3 trang 138 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Nhân vật bi kịch vừa có tội lại vừa không có tội.
Lấy câu văn trên làm câu chủ đề, hãy viết một đoạn văn (khoảng 10 – 12 câu).
Gợi ý trả lời
Yêu cầu: Viết đoạn văn diễn dịch khoảng 10 – 12 câu, lấy câu *"Nhân vật bi kịch vừa có tội lại vừa không có tội"* làm câu chủ đề (đứng ở đầu đoạn), các câu sau triển khai làm sáng tỏ.
Đoạn văn tham khảo:
(1) Nhân vật bi kịch vừa có tội lại vừa không có tội. (2) Đây là một đặc điểm cốt lõi làm nên chiều sâu và sức lay động của nhân vật trong thể loại bi kịch. (3) Nói nhân vật "có tội" bởi họ thường mắc phải sai lầm — một quyết định nóng vội, một khát vọng vượt quá giới hạn hay một nét tính cách cực đoan — và chính sai lầm ấy đẩy họ cùng những người xung quanh vào thảm cảnh. (4) Chẳng hạn, khát vọng xây Cửu Trùng Đài tráng lệ của Vũ Như Tô vốn cao đẹp, nhưng ông đã mù quáng mà quên rằng công trình ấy được dựng lên trên xương máu, mồ hôi và nước mắt của muôn dân. (5) Ở phương diện này, nhân vật phải gánh chịu hậu quả nặng nề như một sự "trả giá" cho chính lầm lạc của mình. (6) Thế nhưng, nhân vật bi kịch lại "không có tội", bởi động cơ thôi thúc họ hành động thường xuất phát từ những khát vọng chính đáng, cao cả: khát vọng về cái đẹp, về tình yêu, về công lí hay về lẽ sống. (7) Họ không phải là kẻ xấu xa, mưu mô, mà trái lại là những con người giàu lí tưởng, có nhân cách và nhiệt huyết. (8) Bi kịch của họ nảy sinh chủ yếu vì hoàn cảnh xã hội khắc nghiệt, vì những mâu thuẫn gay gắt không thể hóa giải giữa khát vọng cá nhân và thực tại. (9) Sai lầm của họ, vì thế, là sai lầm của một con người lương thiện chứ không phải tội ác của kẻ bất lương. (10) Chính sự đan xen giữa "có tội" và "không có tội" ấy khiến người đọc vừa xót thương, vừa cảm phục, vừa day dứt khôn nguôi trước số phận nhân vật. (11) Qua đó, nhân vật bi kịch thức tỉnh ở ta ý thức trân trọng những giá trị tốt đẹp và cách nhìn nhận con người bao dung, sâu sắc hơn.
Kiểm tra lại:
- Câu chủ đề đứng đầu đoạn, giữ nguyên văn đề bài → đúng kiểu đoạn diễn dịch.
- Đã làm rõ hai mặt: *"có tội"* (câu 3–5) và *"không có tội"* (câu 6–9), rồi khái quát ý nghĩa (câu 10–11).
- Tổng số câu: 11 câu, nằm trong khoảng yêu cầu 10 – 12 câu.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.