Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập hai

Giải Bài 1 trang 100 SGK Ngữ văn 9

Thực hành tiếng Việt: Mở rộng cấu trúc câu   Gợi ý trả lời

Đề bài

Cho biết tác dụng của việc dùng trạng ngữ trong những câu sau:
a. Giữa những cánh cung núi trùng điệp của khu Đông Bắc mênh mông, Yên Tử cao 1 068 m, vút lên chon von tựa một vọng gác.
(Theo Thi Sảnh, Yên Tử, núi thiêng)
b. Sau khi Thiền phái Trúc Lâm ra đời và đi liền với nó, hệ thống chùa tháp uy nghi mọc lên chi chít,
Với hiểu biết của em về lịch sử văn học Việt Nam, hãy lên danh mục những tác phẩm tiêu biểu cần đọc trong từng thời kì. Chọn đọc một số tác phẩm mà em yêu thích và ghi chú thông tin vào phiếu đọc theo gợi ý sau:

a. Mối quan hệ giữa tác phẩm và bối cảnh lịch sử, xã hội.

b. Thể loại, chữ viết, đề tài và hình tượng trong tác phẩm.

c. Đặc điểm nổi bật về nghệ thuật, nội dung của tác phẩm.

d. Dự đoán ảnh hưởng, tác động của môi trường văn học tới những yếu tố trong tác phẩm: mối quan hệ giữa tác phẩm và thời kì, giai đoạn văn học; với các tác phẩm khác,...

e. Những thông điệp mà tác phẩm mang đến cho người đọc.

Gợi ý trả lời

Bài 1 (trang 101) — Thực hành tiếng Việt: Mở rộng cấu trúc câu

Yêu cầu: xác định trạng ngữ và cho biết tác dụng của việc dùng trạng ngữ trong mỗi câu.

a. *"Giữa những cánh cung núi trùng điệp của khu Đông Bắc mênh mông, Yên Tử cao 1 068 m, vút lên chon von tựa một vọng gác."*

- Trạng ngữ: "Giữa những cánh cung núi trùng điệp của khu Đông Bắc mênh mông" → trạng ngữ chỉ nơi chốn (vị trí không gian), đứng đầu câu.
- Tác dụng:
+ Xác định rõ vị trí của núi Yên Tử trong không gian rộng lớn của vùng Đông Bắc, giúp người đọc hình dung được bối cảnh địa lí cụ thể.
+ Tạo thế đối lập, tôn cao: giữa muôn trùng "cánh cung núi trùng điệp… mênh mông", Yên Tử vẫn "cao 1 068 m, vút lên chon von tựa một vọng gác" → làm nổi bật vẻ hùng vĩ, hiểm trở, uy nghiêm và vị thế đặc biệt của ngọn núi thiêng.
+ Mở rộng cấu trúc câu, bổ sung thông tin về hoàn cảnh không gian, khiến câu văn thêm giàu hình ảnh và sức gợi.

b. *"Sau khi Thiền phái Trúc Lâm ra đời và đi liền với nó, hệ thống chùa tháp uy nghi mọc lên chi chít…"*

- Trạng ngữ: "Sau khi Thiền phái Trúc Lâm ra đời và đi liền với nó" → trạng ngữ chỉ thời gian (đồng thời gợi quan hệ nguyên nhân – hệ quả), đứng đầu câu.
- Tác dụng:
+ Xác định mốc thời gian cho sự việc được nói ở nòng cốt câu: việc chùa tháp mọc lên diễn ra *sau* khi Thiền phái Trúc Lâm ra đời.
+ Chỉ rõ mối quan hệ gắn kết, nhân quả giữa sự ra đời của Thiền phái Trúc Lâm với sự phát triển rầm rộ của hệ thống chùa tháp ("đi liền với nó"), cho thấy ảnh hưởng của Thiền phái đến đời sống tôn giáo – kiến trúc nơi đây.
+ Liên kết câu văn với mạch ý trước, làm cho lời văn chặt chẽ, logic, giàu thông tin.

*Nhận xét chung:* Việc mở rộng câu bằng trạng ngữ giúp bổ sung thông tin về không gian, thời gian, quan hệ giữa các sự việc; nhờ đó câu văn vừa cụ thể, sinh động, vừa làm nổi bật đối tượng được miêu tả (núi Yên Tử và hệ thống chùa tháp vùng Yên Tử).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.