Giải Nói và nghe trang 134 SGK Ngữ văn 9
Đề bài
Tiến hành một cuộc phỏng vấn ngắn về một trong những vấn đề sau:
– Khi xa quê hương, điều gì sẽ trở thành hành trang không thể thiếu trong tâm hồn mỗi con người?
– Trở thành công dân toàn cầu trong một thế giới hội nhập và đầy biến động có làm chúng ta lãng quên truyền thống và phai nhạt bản sắc dân tộc?
– Thơ có còn sức thu hút với bạn đọc trong thời đại của công nghệ số và các phương tiện nghe – nhìn?
Gợi ý trả lời
## Phiếu học tập số 1 — Nói và nghe: Phỏng vấn ngắn (trang 135)
> Lưu ý về kiểu bài: Đây là bài *Nói và nghe* nên sản phẩm không phải một bài văn viết, mà là một cuộc phỏng vấn gồm người phỏng vấn và người được phỏng vấn. Vì chỉ chọn một trong ba vấn đề, dưới đây tôi chọn vấn đề thứ hai — *"Trở thành công dân toàn cầu có làm ta lãng quên truyền thống và phai nhạt bản sắc dân tộc?"* — rồi trình bày theo đúng ba bước SGK: Chuẩn bị → Tiến hành → Trao đổi, đánh giá.
### a) Chuẩn bị
- Xác định mục đích: thu thập ý kiến về mối quan hệ giữa hội nhập toàn cầu và việc giữ gìn bản sắc dân tộc.
- Chọn người được phỏng vấn: một bạn học sinh (hoặc thầy cô) quan tâm đến chủ đề; hẹn trước thời gian, địa điểm.
- Phân vai: người phỏng vấn (nêu câu hỏi, lắng nghe, ghi chép) và người được phỏng vấn (trả lời).
- Chuẩn bị phương tiện: giấy bút hoặc thiết bị ghi âm (xin phép trước khi ghi), phiếu ghi câu hỏi.
###
b) Xây dựng bộ câu hỏi phỏng vấn
1. Theo bạn, "công dân toàn cầu" nghĩa là gì?
2. Việc hội nhập mang lại cho giới trẻ những cơ hội và thách thức nào?
3. Bạn có lo ngại rằng hội nhập làm ta quên truyền thống, phai nhạt bản sắc không? Vì sao?
4. Theo bạn, làm thế nào để vừa là công dân toàn cầu vừa giữ được bản sắc dân tộc?
5. Bạn có thể nêu một ví dụ cụ thể cho thấy người Việt trẻ hội nhập mà vẫn giữ được bản sắc?
###
c) Tiến hành phỏng vấn (bản ghi mẫu)
Người phỏng vấn (PV): Chào bạn! Mình đang thực hiện một cuộc phỏng vấn ngắn về chủ đề *công dân toàn cầu và bản sắc dân tộc*. Theo bạn, "công dân toàn cầu" nên được hiểu như thế nào?
Người trả lời (TL): Mình nghĩ công dân toàn cầu là người có hiểu biết, kĩ năng và thái độ cởi mở để sống, học tập, làm việc trong một thế giới kết nối; biết tôn trọng sự khác biệt văn hóa và có trách nhiệm với những vấn đề chung của nhân loại.
PV: Hội nhập mang lại cho giới trẻ cơ hội và thách thức gì?
TL: Cơ hội là được tiếp cận tri thức, công nghệ, việc làm và kết bạn khắp nơi. Thách thức là dễ bị "hòa tan" — chạy theo lối sống, trào lưu bên ngoài mà xem nhẹ giá trị của chính mình.
PV: Vậy bạn có lo rằng hội nhập sẽ khiến ta quên truyền thống, phai nhạt bản sắc?
TL: Mình cho rằng hội nhập *không tất yếu* dẫn đến mất bản sắc. Nguy cơ phai nhạt chỉ xảy ra khi ta tiếp nhận một cách thụ động, thiếu hiểu biết về cội nguồn. Ngược lại, hiểu sâu văn hóa dân tộc lại chính là "tấm căn cước" giúp ta tự tin khi ra thế giới.
PV: Theo bạn, làm thế nào để "hòa nhập mà không hòa tan"?
TL: Cần học tốt ngoại ngữ, kĩ năng số để hội nhập; đồng thời trân trọng tiếng Việt, lịch sử, phong tục, lễ hội; chủ động giới thiệu văn hóa Việt với bạn bè quốc tế. Tiếp thu tinh hoa bên ngoài trên tinh thần có chọn lọc.
PV: Bạn có một ví dụ cụ thể không?
TL: Có chứ. Nhiều bạn trẻ Việt du học, làm việc ở nước ngoài vẫn mặc áo dài ngày Tết, nấu món Việt, kể chuyện cổ tích Việt cho bạn bè; nhiều nghệ sĩ đưa chất liệu dân gian vào âm nhạc hiện đại được thế giới đón nhận. Đó là hội nhập mà vẫn đậm đà bản sắc.
PV: Cảm ơn bạn đã chia sẻ những ý kiến rất bổ ích!
###
d) Trao đổi, tổng hợp và đánh giá kết quả
- Tóm tắt kết luận rút ra: Trở thành công dân toàn cầu *không* đồng nghĩa với lãng quên truyền thống. Bản sắc dân tộc là nền tảng, là điểm tựa để mỗi người tự tin hội nhập; vấn đề nằm ở thái độ tiếp nhận — chủ động, có chọn lọc thì hội nhập làm giàu thêm bản sắc, thụ động, a dua thì mới dẫn đến phai nhạt.
- Tự đánh giá cuộc phỏng vấn: câu hỏi rõ ràng, đi từ khái niệm đến giải pháp và ví dụ; người phỏng vấn lắng nghe, hỏi nối tiếp hợp lí; thái độ hai bên tôn trọng, lịch sự. Có thể bổ sung thêm câu hỏi về vai trò của nhà trường, gia đình để cuộc phỏng vấn sâu hơn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.