Giải Luyện tập 1 trang 21 SGK Sinh học 10
Đề bài
Phân biệt các cấp độ tổ chức sống.
Lời giải
Luyện tập 1 (trang 22) — Phân biệt các cấp độ tổ chức sống
Thế giới sống được tổ chức theo nguyên tắc thứ bậc từ nhỏ đến lớn: phân tử → bào quan → tế bào → mô → cơ quan → hệ cơ quan → cơ thể → quần thể → quần xã – hệ sinh thái → sinh quyển. Tuy nhiên, không phải cấp nào cũng là một cấp độ tổ chức _sống_: phân tử, bào quan, mô, cơ quan, hệ cơ quan chỉ là thành phần cấu tạo, chưa biểu hiện đầy đủ đặc tính của sự sống khi đứng riêng. Những cấp vừa có cấu trúc ổn định, vừa thực hiện được đầy đủ các chức năng sống (chuyển hoá vật chất – năng lượng, sinh trưởng – phát triển, sinh sản, cảm ứng, tự điều chỉnh) được gọi là cấp độ tổ chức sống cơ bản, gồm 4 cấp: tế bào, cơ thể, quần thể, quần xã – hệ sinh thái.
Phân biệt 4 cấp độ tổ chức sống cơ bản:
a) Tế bào: là đơn vị cấu trúc và chức năng cơ bản của mọi cơ thể sống, đồng thời là cấp độ tổ chức sống nhỏ nhất có đầy đủ đặc tính của sự sống. Mọi hoạt động sống đều diễn ra trên nền tảng tế bào.
*Ví dụ:* tế bào vi khuẩn, tế bào biểu bì lá.
b) Cơ thể: là cấp độ tổ chức sống riêng lẻ, được cấu tạo từ một tế bào (cơ thể đơn bào) hoặc từ nhiều tế bào → mô → cơ quan → hệ cơ quan phối hợp thống nhất (cơ thể đa bào); thực hiện độc lập và đầy đủ các chức năng sống.
*Ví dụ:* trùng roi, cây đậu, con người.
c) Quần thể: là tập hợp các cá thể cùng loài, cùng sống trong một khoảng không gian và thời gian xác định, có khả năng sinh sản tạo thế hệ mới.
*Ví dụ:* quần thể thông trên một quả đồi, đàn voi rừng Tây Nguyên.
d) Quần xã – hệ sinh thái: quần xã là tập hợp nhiều quần thể khác loài cùng sống trong một sinh cảnh và tương tác với nhau; khi quần xã sinh vật tác động qua lại với môi trường vô sinh thì tạo thành hệ sinh thái — một hệ thống hoàn chỉnh có sự trao đổi và chuyển hoá vật chất – năng lượng.
*Ví dụ:* quần xã và hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới, hệ sinh thái ao hồ.
Điểm mấu chốt để phân biệt: cấp độ càng cao càng phức tạp và bao hàm cấp độ thấp hơn — cơ thể gồm nhiều tế bào; quần thể gồm nhiều cơ thể cùng loài; quần xã – hệ sinh thái gồm nhiều quần thể khác loài cùng chung môi trường sống. Mỗi cấp tổ chức sống vừa là một đơn vị có đặc điểm riêng, vừa là bộ phận cấu thành cấp tổ chức lớn hơn và mang đặc tính nổi trội mà cấp thấp hơn không có.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.