Giải Bài 1 trang 31 SGK Sinh học 10
Đề bài
Nêu đặc điểm cấu trúc và chức năng chính của các loại carbohydrate.
Lời giải
Carbohydrate (saccharide/đường) là hợp chất hữu cơ được cấu tạo từ ba nguyên tố C, H, O với công thức chung (tỉ lệ H : O = 2 : 1 như ở nước). Dựa vào số lượng đơn phân, carbohydrate được chia thành ba loại: đường đơn, đường đôi và đường đa.
a) Đường đơn (monosaccharide)
- *Cấu trúc:* Là loại đường chỉ gồm một phân tử (một đơn phân), có từ 3 đến 7 nguyên tử carbon, phổ biến nhất là đường 5 carbon (pentose) và đường 6 carbon (hexose). Ví dụ: glucose, fructose, galactose (công thức ); ribose và deoxyribose (đường 5 carbon).
- *Chức năng:* Là nguồn cung cấp năng lượng nhanh cho tế bào (đặc biệt là glucose); đồng thời là nguyên liệu (đơn phân) để cấu tạo nên các loại đường đôi và đường đa; ribose và deoxyribose còn tham gia cấu tạo nên các nucleic acid (RNA và DNA).
b) Đường đôi (disaccharide)
- *Cấu trúc:* Được hình thành do hai phân tử đường đơn liên kết với nhau bằng liên kết glycosidic (qua phản ứng ngưng tụ, loại đi một phân tử nước). Ví dụ: saccharose (đường mía = glucose + fructose), maltose (đường mạch nha = glucose + glucose), lactose (đường sữa = glucose + galactose).
- *Chức năng:* Cung cấp năng lượng cho tế bào và là dạng đường dùng để vận chuyển (ví dụ saccharose vận chuyển chất hữu cơ trong cây).
c) Đường đa (polysaccharide)
- *Cấu trúc:* Gồm rất nhiều phân tử đường đơn (chủ yếu là glucose) liên kết với nhau bằng các liên kết glycosidic tạo thành chuỗi dài, có thể mạch thẳng hoặc phân nhánh. Ví dụ: tinh bột, glycogen, cellulose, chitin.
- *Chức năng:*
+ *Dự trữ năng lượng:* tinh bột (dự trữ ở thực vật), glycogen (dự trữ ở động vật và nấm).
+ *Cấu trúc (kiến tạo):* cellulose cấu tạo nên thành tế bào thực vật; chitin cấu tạo nên thành tế bào nấm và bộ xương ngoài của nhiều loài động vật (côn trùng, giáp xác).
Kết luận: Carbohydrate gồm đường đơn, đường đôi và đường đa; chức năng chính là cung cấp và dự trữ năng lượng, đồng thời tham gia cấu tạo nên tế bào và nhiều hợp chất quan trọng của cơ thể sống.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.