Giải Câu hỏi 1 trang 37 SGK Sinh học 10
Đề bài
Quan sát hình 5.10, nêu và giải thích các đặc điểm cấu trúc khiến DNA đảm nhận được chức năng mang, bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền.
Hình 5.10 minh họa cấu trúc phân tử DNA gồm ba phần. (a) Mô hình cấu trúc xoắn kép của DNA: hai mạch polynucleotide xoắn song song quanh một trục, các cặp base bắt đôi bổ sung nối hai mạch theo nguyên tắc A liên kết với T và G liên kết với C (thể hiện bằng các cặp A–T, C–G, G–C, T–A xếp chồng lên nhau). (b) Một chuỗi polynucleotide: mỗi nucleotide gồm nhóm phosphate (P), đường 5 carbon (đánh dấu đầu 5'C và đầu 3'C) và một base nitơ (nitrogenous base); các nucleotide nối với nhau bằng liên kết phosphodiester giữa đường của nucleotide này với nhóm phosphate của nucleotide kế tiếp, tạo mạch có chiều từ 5' đến 3'. (c) Công thức cấu tạo của bốn loại base: Adenine và Guanine là base purine (vòng kép), Cytosine và Thymine là base pyrimidine (vòng đơn).
Lời giải
DNA đảm nhận được chức năng mang, bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền là nhờ các đặc điểm cấu trúc sau (quan sát Hình 5.10):
a) Chức năng mang thông tin di truyền
- DNA được cấu tạo theo nguyên tắc đa phân, gồm nhiều đơn phân là các nucleotide. Mỗi nucleotide gồm ba thành phần: nhóm phosphate, đường deoxyribose (5 carbon) và một base nitơ (hình b).
- Có 4 loại nucleotide khác nhau ở base: A, T, G, C (hình c). Với số lượng, thành phần và nhất là trình tự sắp xếp của các nucleotide khác nhau, DNA tạo ra vô số phân tử đặc trưng và đa dạng.
- Thông tin di truyền được mã hóa dưới dạng trình tự các nucleotide trên mạch polynucleotide. Nhờ vậy, DNA mang được lượng lớn thông tin di truyền.
b) Chức năng bảo quản thông tin di truyền
- DNA có cấu trúc xoắn kép gồm hai mạch polynucleotide chạy song song, xoắn quanh một trục (hình a). Khung đường – phosphate nằm phía ngoài, các base quay vào trong nên trình tự base được che chắn, bảo vệ.
- Hai mạch liên kết với nhau bằng các liên kết hydrogen giữa các base theo nguyên tắc bổ sung: A liên kết với T (2 liên kết hydrogen), G liên kết với C (3 liên kết hydrogen). Tuy mỗi liên kết hydrogen yếu nhưng số lượng rất lớn nên phân tử DNA bền vững, ổn định, giúp bảo quản thông tin.
- Do hai mạch bổ sung nhau nên khi một mạch bị hư hỏng, có thể dùng mạch còn lại làm khuôn để sửa chữa, nhờ đó thông tin di truyền ít bị sai lệch.
c) Chức năng truyền đạt thông tin di truyền
- Nhờ nguyên tắc bổ sung (A–T, G–C), khi DNA nhân đôi, mỗi mạch của phân tử mẹ đóng vai trò là mạch khuôn để tổng hợp nên mạch mới bổ sung.
- Kết quả tạo ra hai phân tử DNA con giống hệt phân tử DNA mẹ, đảm bảo thông tin di truyền được sao chép chính xác và truyền đạt ổn định qua các thế hệ tế bào và thế hệ cơ thể.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.